أربعینات

چهل حدیث های کوتاه در موضوع های متفاوت

أربعینات

چهل حدیث های کوتاه در موضوع های متفاوت

چهل حدیث شب قدر * معدن الجواهر * چهل سؤال و جواب * چهل حدیث شریف در باره اسباب طول عمر * چهل حدیث در باره کرامت انسان * چهل داستان از عظمت قرآن کریم * چهل توصیه به زوج های جوان * چهل حدیث جایگاه مرد در خانواده * چهل حدیث اتّحاد اسلامی * چهل حدیث در باره بهشت و جهنّم * چهل حدیث در باره نظم و برنامه ریزی * چهل غایت در یک حدیث * چهل حدیث در باره کرامت انسان * کتاب: نوادر الأثر فی علی خیر البشر * چهل حدیث در موانع رفتن به بهشت (کتاب المانعات من دخول الجنّة) * چهل و دو باب در فضیلت روز جمعه (کتاب العروس) * چهل نکته آماری در مورد نهضت کربلا * چهل حدیث بلا * چهل گفتار7،زیارت غدیریّه امام هادی ع * چهل سؤال و جواب * چهل حدیث خانواده (کودک) * چهل حدیث خانواده (مردان) * چهل حدیث خانواده (زنان) * چهل حدیث شریف درباره اسباب طول عمر * آموزش تصویری نماز برای نوجوانان+نماز نشسته * چهل داستان از عظمت قرآن کریم * چهل چرا (یا پاسخ به 40سؤال اعتقادی، فقهی، قرآنی، عمومی،نوجوانان وجوانان) * چهل فصل (منشور شیعه) * چهل توصیه به زوج های جوان * چهل حدیث جایگاه مرد در خانواده * چهل حدیث در باره پیشگیری از جرم و گناه * چهل حدیث در باره روزه داری به انضمام خطبه شعبانیه رسول اکرم و خطبه امیر المؤمنین صلوات الله علیهما در اول رمضان * چهل حدیث نبوی در اتحاد و انسجام * چهل حدیث در اهمیت و ضرورت انسجام اسلامی * سه چهل حدیث در اتحاد و انسجام مسلمانان * چهل حدیث در باره نظم و برنامه ریزی * چهل حدیث در باره قم * چهل حدیث اتّحاد اسلامی * اشعار فاطمی * چهل حدیث در باره بهشت و جهنّم * چهل حدیث در باره کرامت انسان * چهل حدیث حضرت زهرا علیها السلام {تصویر} * چهل آیه شریفه در فضائل امام علی علیه السلام * چهل داستان در امر به معروف و نهی از منکر * چهل حدیث در باره زهد و عدم گرایش به دنیا * چهل غایت در یک حدیث * چهل حدیث در باره کودک * چهل حدیث ابو زکریا یحیی بن شرف نووی (سنّی) * (نظاره مَزُور) چهل حدیث در فضیلت کربلا * چهل مَثَل از أمثال قرآن کریم * چهل حدیث در باره حق و حقوق همسایه «2» * چهل حدیث در باره حقوق همسایه * اربعون حدیثا الفاطمیه لأیمن عبدالکریم * چهل حدیث « گوهرهای قدسی » * ستّون حدیثاً [کتاب إحیاء المَیْت بفضائل أهل البیت ع للسیوطی] * 40 آموزه مهم در باره همسرداری از زبان ائمه علیهم السلام * چهل حدیث از رسول الله صلی الله علیه وآله * [أربعة أربعین] چهار چهل حدیث از امام صادق علیه السلام * چهل حدیث در باره آب و نان * چهل حدیث در باره « عید » * اربعون حدیثا من الصحاح و الحسان- جلال الدین السیوطی * اربعون حدیثا فی فضائل اهل البیت علیهم السلام - محمد بن جعفریة العلوی * چهل حدیث مسلسل (کتاب المسلسلات لجعفربن احمد القمی الرازی) * چهل حدیث در باره توسل به اولیاء الهی * چهل حدیث در باره فاطمه زهرا سلام الله علیها * چهل حدیث فقهی فخر المحققین محمد بن الحسن الحلی (فرزند علامه) * چهل حدیث عبد العظیم حسنی ره * اربعون حدیثا فی فضائل أمیر المؤمنین ع لمحمد بن أبی مسلم الرازی * 1.صحیفة المحبّة 2.نظیم اللآلی (دو چهل حدیث باترجمه منظوم در فضائل علی علیه السلام) * الأربعون الزاهره المنسوبه ألی العترة الطاهرة * الأربعون الودعانیة لابن ودعان ابو نصر محمد بن علی * الأربعین فی إثبات إمامة أمیر المؤمنین ع شیخ محمد مفید * أربعون حدیثا: 1.ابراهیم بن سلیمان قطیفی 2.حسین بن عبدالصمدحارثی 3.محمد تقی مجلسی * اربعین و شعر اربعین * چهلمین آیه سوره های قرآن و دعاهای قرآنی * چهل حدیث زیارت امام حسین ع با پای پیاده * نگاهی نو به چهل آیه از قرآن کریم * چهل گفتار 5و6- خطبه متقین و قاصعه * چهل حدیث از حکمتهای نهج البلاغه * چهل گفتار 4-عهد نامه مالک اشتر نخعی * چهل گفتار 3. حدیث عنوان بصری * چهل حدیث معتبر در موعظه و حکمت * چهل داستان حدیثی از عیون أخبار الرضا ع * چهل حدیث در باره ارزش زنان * چهل گفتار 2- نامه امام علی به امام حسن علیهما السلام * چهل حدیث در اثبات امامت از شیعه و سنی * چهل داستان کوتاه و متنوع برای نوجوانان * چهل درس زندگی از نگاه امام رضا علیه السلام * چهل حدیث اخلاقی: برگرفته از اصول کافی * چهل گام تا عتبات احادیث و نکاتی چند ویژه عتبات * چهل گفتار1،رساله حقوق امام سجاد ع * چهل حدیث در باره رازداری * چهل حدیث در باره جایگاه غدیر * چهل حدیث کوتاه از فضائل علی علیه السلام * چهل حدیث در باره درختکاری و کشاورزی * چهل حدیث زیارت قبر امام حسین ع * چهل حدیث در باره حسرت * چهل حدیث در باره حج 3 * چهل حدیث سیره نبوی صلّی الله علیه و آله وسلّم * چهل حدیث حقوق بشر اسلامی * چهل حدیث امر به معروف ونهی از منکر در گفتار علوی ع * چهل حدیث سیره امام سجاد ع در سفر بیت الله الحرام * چهل حدیث در باره آراستگی و زیبائی * چهل حدیث پیرامون نور یزدان، مهدی عج * چهل حدیث مهدی ع در کلام امیر المؤمنین ع ومقاله ای در اربعینهای مهدوی * چهل حدیث در منزلت قلب * چهل حدیث در باره امام رضا علیه السلام * چهل اندرز خدا به عیسی بن مریم علیهما السلام * چهل حدیث فارسی درباره تربت و زیاررت امام حسین ع * چهل حدیث مورد نظر پیامبر صلی الله علیه وآله * چهل حدیث ابونعیم اصفهانی در باره مهدی علیه السلام * الأربعون القرآنیه {چهل حدیث قرآنی} عربی سنی * الاربعین فی فضل القرآن المبین {عربی سنی} * چهل حدیث در فضائل علی{ع} ازمنابع اهل سنت * چهل حدیث نماز * 40 حدیث منظوم از سرور آزادگان حضرت ابا عبدالله الحسین علیه السلام * چهل حدیث در باره چشم چرانی * چهل داستان و چهل حدیث از امام باقر {ع} * چهل داستان و چهل حدیث از امام هادی{ع} * چهل داستان و چهل حدیث از امام کاظم {ع} * چهل داستان و چهل حدیث از امام سجّاد ع * چهل داستان و چهل حدیث از امام رضا ع * چهل داستان و چهل حدیث ار امام علی{ع} * چهل داستان و چهل حدیث از امام صادق ع * چهل داستان و چهل حدیث از رسول اکرم ص * چهل داستان و چهل حدیث از امام حسن {ع} * چهل داستان و چهل حدیث از فاطمه زهرا {ع} * چهل داستان و چهل حدیث از امام حسین{ع} * چهل داستان و چهل حدیث از امام عسکری{ع} * چهل داستان و چهل حدیث از امام جواد {ع} * چهل داستان و چهل حدیث از امام زمان {ع} * چهل حدیث طبی از رسول الله صلّی الله علیه وآله * چهل حدیث عزاداری * أربعون نصیحه لإصلاح البیوت * چهل حدیث تعلیم و تعلّم لاتین * چهل حدیث نبوی، حسنی و رضوی * چهل حدیث تعلیم و تعلّم * چهل حدیث معجزه صلوات * چهل حدیث {الاربعون} شهید اول * چهل حدیث شهید و شهادت * چهل خصلت برای مؤمن * صد نکته مدیریتی از نهج البلاغه * چهل حدیث در باره مدیریت * چهل حدیث در باره معاد * چهل حدیث سیر و سفر * چهل حدیث عفو و اغماض * چهل حدیث نماز از 14 معصوم علیهم السلام * چهل حدیث های الفبائی * چهل حدیث در باره حج {2} * چهل حدیث در باره حج * چهل حدیث از امام باقر {ع} 2 * 1000حدیث در 100موضوع {2} * 1000حدیث در 100موضوع {1} * چهل حدیث تربیت لقمانی * چهل حدیث در باره زیارت * چهل حدیث در خورد و خوراک * چهل حدیث در باره پدر * چهل حدیث در باره عمل * چهل حدیث از شیخ عباس قمی * چهل حدیث در باره رؤیا * چهل حدیث قضاوت و داوری * چهل حدیث در باره موفقیت * چهل حدیث از چهل کتاب اهل سنت {مهدی} * چهل حدیث فرزند آوری * چهل حدیث جهاد و شهادت * چهل حدیث نماز جمعه و جماعت * چهل حدیث در باره کشاورزی * چهل حدیث در باره اخلاص * چهل حدیث در باره بیمار و بیماری * چهل حدیث در باره نیّت * چهل حدیث بهداشت 2 * چهل حدیث در باره حضرت مهدی * چهل حدیث در باره حسد * چهل حدیث میانه روی و اقتصاد * چهل حدیث بخل و خسّت نفس * چهل حدیث در باره حسن ظنّ * چهل حدیث صحّت و عافیت * چهل حدیث آبروی مؤمن * چهل حدیث مال و ثروت * چهل حدیث نفاق و دو رویی * چهل حدیث در باره مشورت * چهل حدیث در باره شیطان * چهل حدیث سرمایه عمر * أربعون حدیثا للشیخ منتجب الدین * چهل حدیث در باره نام گذاری * چهل حدیث در فضیلت شیعه * چهل حدیث در باره غیبت * چهل حدیث دعا و استجابت * چهل حدیث درد و درمان * چهل حدیث صدقه جاریه * چهل حدیث خود سازی * چهل حدیث بیت المال * چهل حدیث حلال و حرام * چهل حدیث روان شناسی * چهل حدیث سحر خیزی * چهل حدیث اولین ها * چهل حدیث پیامبران گذشته * چهل حدیث از امام رضا علیه السلام {2} * چهل حدیث جوان و جوانی * چهل حدیث هادوی * چهل حدیث از امام هادی علیه السلام {3} * چهل حدیث از امام هادی علیه السلام {2} * چهل حدیث در باره نگاه به نامحرم * چهل حدیث آئین همسر داری 2 * چهل حدیث آئین همسر داری * چهل نکته پزشکی و تأثیر نماز * چهل حدیث در باره پرسش و پاسخ * چهل نکته در سیر و سلوک * چهل نکته در جهت حفظ قرآن * چهل پرسش و پاسخ درباره قیام امام حسین (ع) * چهل حدیث های تصویری * چهل حدیث تصویری در باره کسب حلال * چهل حدیث تصویری در اصلاح و سازش * بشاره الشیعه بخش 3 فهارس * چهل بشارت {بشاره الشیعه} بخش 2 * چهل بشاره {بشاره الشیعه} بخش 1 * چهل حدیث در باره نماز و خلوت با خالق * چهل حدیث مسواک * چهل حدیث بردباری و خشم * چهل حدیث راستگویی و دروغگویی * چهل حدیث در عدل الهی * چهل حدیث راز خوشبختی و بدبختی * چهل حدیث اصلاح جامعه * چهل حدیث بهترین و بدترین مردم * چهل حدیث رفتار خداپسندانه * چهل حدیث شایسته ترین الگو * چهل حدیث دوستی با خدا 10 * چهل حدیث {4} 10 * چهل حدیث {3} 10 * چهل حدیث {2} 40 * چهل حدیث چهل حدیث در فضیلت بسم الله الرحمن الرحیم * چهل حدیث درباره تربیت فرزند * چهل حدیث از امام جواد علیه السلام {2} * چهل حدیث نبوی در فضیلت علم * چهل حدیث فضائل حضرت زهرا(س) از منابع اهل سنت * چهل حدیث آداب معاشرت * چهل حدیث کارگشائی از دیگران * چهل حدیث {کَیفَ أصبَحتَ} بینش * چهل حدیث علائم و نشانه های هرکس * چهل حدیث خرید و فروش * چهل حدیث در باره سلام * چهل حدیث راه زندگی *چهل حدیث از امام زین العابدین (علیه السلام) {2} * چهل حدیث از امام باقر علیه السلام * چهل حدیث از امام زمان عج {2} * چهل حدیث از امام حسن عسکری علیه السلام {2} * چهل حدیث از امام حسن عسکری علیه السلام * چهل حدیث از امام حسن مجتبی علیه السلام * چهل حدبث از امام کاظم ع 2 * چهل حدیث از امام کاظم (ع) * چهل حدیث در پلیدی شراب * چهل حدیث در باره اسراف * چهل حدیث قدسی * چهل حدیث در فضیلت کربلا * چهل حدیث در باره غدیر * چهل حدیث در فضیلت صلوات * چهل حدیث در باره زکات * چهل گفتار5 * چهل حدیث مروّت وجوانمردی * چهل حدیث در باره توبه * چهل حدیث در باره ازدواج {2} * چهل حدیث در باره روزه داری و رمضان * چهل حدیث در حُسن خلق * چهل حدیث تولّی و تبرّی * چهل حدیث درباره حقّ الناس * چهل حدیث کار وتلاش {2} * چهل حدیث در باره کار و همت عالی * چهل حدیث امام علی علیه السلام {2} * چهل حدیث در باره بهداشت و سلامت * چهل حدیث در باره صبر و شکیبائی * چهل حدیث در باره قرض الحسنه * چهل حدیث در باره نماز شب * چهل حدیث در باره انتظار * چهل حدیث امر به معروف و نهی از منکر * چهل حدیث در باره مساجد * چهل حدیث در باره شکر گزاری * چهل حدیث در باره شرم وحیا * چهل حدیث امانت داری * چهل حدیث در باره دعا * چهل حدیث در مهمان ومهمانداری * چهل حدیث فارسی در باره ازدواج * چهل حدیث نیکی به پدر ومادر * چهل حدیث قرآنی * چهل حدیث در باره قرآن * چهل حدیث حجاب و پوشش * چهل حدیث در باره کودک * چهل حدیث در صله رحم * ترجمه چهل حدیث در باره نماز * ترجمه چهل حدیث آخر الزمان * چهل حدیث در باره دنیا * چهل حدیث از امام هادی علیه السلام

أربعینات

---------------------------------------------------
امام صادق علیه السلام:
مَنْ حَفِظَ مِنْ أَحَادِیثِنا أَرْبَعِینَ حَدِیثاً بَعَثَهُ اللَّهُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ عَالِماً فَقِیها. الکافی‏ ج۱: ص۴۸.
سعی ما بر فراهم نمودن چهل حدیث های موضوعی است که آسان وسریع در دسترس اندیشوران محقق، مبلغین، سخنوران و ارباب منبر (حفظهم الله) باشد.
عزیزان، ما را از نظرات سودمندتان محروم نفرمایید. قبلا از الطاف شما متشکریم.
--------------------------------------------------
ایمیل: chelhadith.ir@gmail.com
جستجو درپایگاه شمارابه هدف نزدیک میکند
--------------------------------------------------
امام عسکری علیه السلام: «نَحنُ حُجَجُ اللهِ عَلَیکُم وَ فاطِمَةُ حُجَّةٌ عَلَینا». یعنی ما حجّت های خداوند بر شماییم و فاطمه علیها سلام الله حجّت بر ماست.

امام صادق «ع» : هر کس چهل حديث از احاديث ما را حفظ کند خداوند او را روز قيامت عالم و فقيه مبعوث مي فرمايد

چهل حدیث حقوق بشر اسلامی

پنجشنبه, ۳۱ مرداد ۱۳۹۸، ۱۲:۰۰ ب.ظ

زندگی در سایه عدالت حق هر انسان··· 13

1 . حق آزادی··· 14

2 . حق برابری··· 15

3 . حق زندگی··· 16

4 . حق عدالت··· 17

5 . حق امنیت جانی··· 19

6 . حق کرامت و احترام··· 21

7 . حق آبرومندی··· 22

8 . حق مالکیت··· 23

9 . حق امنیت مالی··· 24

10 . حق داد و ستد··· 25

11 . حق امنیت اجتماعی··· 26

12 . حق امنیت ناموس··· 27

13 . ممنوعیت تفتیش در زندگی خصوصی··..........· 28

14 . حق برابری در برابر قانون··· 30

15 . حق دادخواهی··· 32

16 . حق شکایت··· 33

17 . حق قضاوت عادلانه··· 34

18 . ممنوعیت شکنجه··· 35

19 . حق مصونیت متهم··· 36

20 . حق تناسب جرم و جزا··· 37

21 . حق انتخاب وطن··· 38

22 . حق ازدواج··· 39

23 . حق توالد و تناسل··· 40

24 . حق مسکن··· 41

25 . حق امنیت منزل··· 42

26 . حق دفاع شخصی··· 44

27 . حق آموزش··· 45

28 . حق آزادی اشتغال··· 46

29 . حق تأمین معاش آبرومندانه··· 47

30 . حق محبّت و همزیستی··· 49

31 . حق مشاوره··· 50

32 . حق صدق و امانت··· 51

33 . حق پای بندی به معاهدات··· 52

34 . حق امهال وامدار··· 53

35 . حق مصالحه··· 54

36 . حق وکالت··· 55

37 . حق شراکت··· 56

38 . حق بهره برداری از منابع طبیعی···................. 57

39 . حق آزادی سفر··· 58

40 . حقوق متقابل دولت و ملت··· 59

کتاب نامه··· 61

مقدمه

کَلامُکُمْ نُورٌ

سخن شما اهل بیت، نور است.

زیارت جامعه کبیره

بر آستان احادیث اهل بیت، عقل خضوع می کند دل خشوع می یابد و روح سیراب می شود . احادیث نورانی ائمه اطهار، منشوری است که حکمت های قدسی و معارف ناب الهی را بر دل ها و عقل ها می تاباند . گلشنی روح پرور و گنجینه ای گرانبها و سرمایه ای پایان ناپذیر است .

ص: 5

امام باقر علیه السلام فرمود :

شَرِّقا أوْ غَرِّبا، فَلا تَجِدانِ علما صحیحا اِلاّ شیئا خَرَجَ مِنْ عِندنِا اهلِ البیت؛(1)

به شرق و غرب جهان بروید، هیچ دانش صحیحی نخواهید یافت، مگر آن که از ما خاندان پیامبر صادر شده است .

همواره مدیون راویان، محدّثان و عالمان گذشته شیعه ایم که با دقّت و درایت و مسئولیت شناسی، سخنان نورانی پیشوایان معصوم را ثبت و ضبط کرده و به عنوان «میراث اهل بیت» به نسل های بعدی سپرده اند .

احادیث اهل بیت علیهم السلام آنگونه که خودشان فرموده اند، «نور» است .

مجموعه های حدیثی، دانشکده های صامت امّا جاویدان امامان شیعه است که بشریّت را آموزش غیر حضوری می دهد و خرسندیم که ما میراث دار این

ص: 6


1- 1 . الکافی، کلینی، ج 1، ص 399 .

علوم و معارفیم . برای پیمودن راه صحیح زندگی و رهایی از حیرت ها و ضلالت ها و کج راهه ها، نیازمند این احادیثیم که «چراغ راه» و هدایت گر اندیشه ها و صفابخش دل ها و جان ها است .

روایات پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و اهل بیت او، هم در عرصه مباحث اعتقادی برای ما «حجّت» است، هم در قلمرو فقه و تبیین احکام شرع و حلال و حرام الهی سند و پشتوانه است، هم در موضوعات اخلاقی، تربیتی، تهذیب نفس، پند و موعظه، سرشار از حکمت و بینش و هدایت است و اگر مردم با احادیث نورانی خاندان عصمت و طهارت آشنا شوند، دل در گرو محبت و اطاعت آنان می نهند، همانگونه که حضرت رضا علیه السلام فرمود : اِنَّ النّاسَ لو عَلِموا مَحاسِنَ کلامِنا لاَتّبعونا؛(1)

ص: 7


1- 1 . بحار الانوار، ج 2، ص 30، ح 13 .

اگر مردم خوبی ها و زیبایی های سخن ما را بدانند، از ما پیروی می کنند .

بر این اساس، آموختن، نوشتن، بیان، نشر، شرح و تبیین، حفظ و تعلّم احادیث اهل بیت، کاری است ارزشمند و در راستای حفظ و گسترش فرهنگ اهل بیت علیهم السلام .

کتب حدیثی شیعه، همچون دریایی عمیق و موّاج پر از گهرهای نفیس است . برای بهره گیری از ذخایر این اقیانوس ژرف و پرگهر، باید به غوّاصی در دل آن پرداخت و لؤلؤ و مرجان هایی به دست آورد و به نسل امروز و مشتاقان عرضه کرد .

«چهل حدیث نویسی»، یکی از گام های ارزشمند در نشر و تشریح احادیث عترت پاک نبوی است که عالمان از دیرباز به آن مبادرت می ورزیدند و جامعه را

ص: 8

از معنویّت آثار اهل بیت بهره مند می ساختند . اینکه امامان فرموده اند : هر کس چهل حدیث از احادیث ما را حفظ کند، در روز قیامت فقیه و دین شناس برانگیخته می شود، هم پشتوانه چنین حرکت علمی و فرهنگی است، هم ما را به ضرورت حفظ احادیث آنان آگاه می کند . چه حفظ به معنای به حافظه سپردن باشد، چه ثبت و ضبط و جلوگیری از فراموش شدن و از بین رفتن باشد و چه به معنای حفظ در عمل . به هر حال، تشویقی است برای رویکرد به معارف اهل بیت که در کلمات نورانی آنان نهفته است .

امروز، نیاز جامعه به آشنایی با فرهنگ ناب اهل بیت، بیش از هر زمان احساس می شود . عطش و استقبال هم که مردم از خود نشان می دهند، ضرورت ارائه و عرضه کلمات خاندان عصمت را در قالبی روان ،

ص: 9

سهل الوصول و متناسب با اقشار مختلف علاقه مند، روشن تر نشان می دهد و به همین دلیل، مراکز و مؤسّسات و اشخاصی به نشر «چهل حدیث» می پردازند .

آستانه مقدسه حضرت معصومه علیهاالسلام نیز به عنوان یک حرکت فرهنگی در راه نشر احادیث پیشوایان دین و ترویج معارف عترت، اقدام به چاپ این سلسله از چهل حدیث های موضوعی کرده است . موضوعات، ابتدا در کمیته ای تعیین، سپس به محققان و مؤلفان سفارش داده شده تا به گردآوری و تدوین چهل حدیث پیرامون موضوعات برگزیده بپردازند . سعی شده است اغلب موضوعات، اخلاقی، تربیتی، کاربردی و معارفی باشد . تا چه قبول افتد و چه در نظر آید .

* * *

ص: 10

امّا جزوه حاضر .....

بشر به عنوان مخلوق الهی، دارای حق و حقوقی است که در سایه آنها می تواند با دیگران همزیستی مسالمت آمیز داشته باشد.

شناخت این حقوق در رعایت متقابل آن از سوی مردم، جامعه را قابل زیست تر می سازد و افراد در مسیر «هدف خلقت» قرار می گیرند.

غربیان، با شعار و تبلیغات می خواهند وانمود کنند که حقوق بشر و کرامت او را بهتر می شناسند و همواره اعلامیه جهانی حقوق بشر را به رخ می کشند، در حالی که قرآن و احادیث کلاًّ در ادیان آسمانی برای «انسان» حقوقی مقررّ شده و رعایت آن ها موجب سلامت و سعادت جامعه به شمار آمده است و حق تقدم با انبیای الهی است .

آشنایی با حقوق بشر از نگاه مکتب، ما را با غنای اسلام و

ص: 11

کرامت بخشی دین به انسان و جایگاه او آشناتر می سازد .

آنچه در این جزوه می خوانید، گوشه ای از رهنمودهای دین درباره این مسأله است . سیره عملی حضرت رسول صلی الله علیه و آله و روش حکومت حضرت علی علیه السلام بهترین نمونه شناخت این حقوق و احترام به انسان است .

بجاست از تلاش قابل تقدیر برادر ارجمند حجه الاسلام جناب آقای عبداللّه مهدوی ارزگانی که این مجموعه را فراهم آورده اند، تشکر شود.

امید است فروغ معارف اهل بیت علیهم السلام همه ابعاد زندگی ما را روشنی بخشد و با احترام به حقوق انسان ها بتوانیم در ساختن «مدینه فاضله» بر محور تعالیم آسمانی موفق باشیم .

ص: 12

زندگی در سایه عدالت حق هر انسان

http://bayanbox.ir/view/287927962668062719/545.jpg

خداوند تبارک و تعالی می فرماید:

وَ لا یَجْرِمَنَّکُمْ شَنَئانُ قَوْمٍ عَلی أَلاَّ تَعْدِلُوا اعْدِلُوْا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوی وَ اتَّقُوا اللّهَ إِنَّ اللّهَ خَبِیرٌ بِما تَعْمَلُونَ؛(1)

دشمنی با جمعیّتی، شما را به گناه و ترک عدالت نکشاند، عدالت کنید که به پرهیز کاری نزدیکتر است، و از خدا بترسید که خداوند از آن چه انجام می دهید با خبر است.

ص: 13


1- 1 . قرآن کریم، سوره مائده، آیه 8 .

1-حق آزادی

امام امیر مؤمنان علی علیه السلام :

أَیُّها النّاسُ إِنَّ آدَمَ لَم یَلِدْ عَبدا ولا أَمَهً، و إِنَّ النّاسَ کُلُّهُم أَحْرارٌ؛(1)

ای مردم! آدم، برده و کنیز به دنیا نیاورده است، همانا همه مردم آزادند.

ص: 14


1- 1 . الکافی، ج 8، ص 69.

2-حق برابری

امام امیر مؤمنان علی علیه السلام :

اَلطَّرِیقُ مُشتَرَکٌ، وَ النّاسُ فِی الحَقِّ سَواءٌ؛(1)

راه و مسیر مشترک است و مردم در حق با هم برابرند.

ص: 15


1- 1 . وقعه صفین، ص 95.

3-حق زندگی

امام صادق علیه السلام :

مَن قَتَلَ نَفْسَهُ مُتَعَمِّدا فَهُوَ فی نارِ جَهَنَّمَ خالِدا فِیها؛(1)

هر کس خود را عمدا بکشد، جایگاه او همیشه در آتش جهنّم خواهد بود.(2)

ص: 16


1- 1 . من لا یحضره الفقیه، ج 4، ص 95.
2- 2 . حرمت شدید خود کشی نشان حق حیات انسان ها است.

4-حق عدالت

امام امیر مؤمنان علی علیه السلام :

مَن ظَلَمَ عِبادَ اللّه ِ کانَ اللّه ُ خَصْمَهُ دوُنَ عِبادِهِ، و مَن خاصَمَهُ اللّه ُ أَدحَضَ حُجَّتَهُ، و کانَ اللّه ُ حَربا حَتّی یَنزِعَ و یَتُوبَ، و لَیسَ شَی ءٌ أَدعی إِلی تَغیِیرِ نِعْمَهِ اللّه ِ و تَعجِیلِ نِقْمَتِهِ مِن إِقامَهٍ عَلی ظُلمٍ، فَإِنَّ اللّه َ سَمِیعٌ دَعْوَهَ المُضطَهَدِینَ، و هُوَ لِلظَّالِمیِنَ بِالمِرصادِ؛(1)

هر کس به بندگان خدا ستم کند، خداوند پیش از

ص: 17


1- 1 . نهج البلاغه، ص 996، نامه 53.

بندگانش دشمن او خواهد بود، و کسی که خداوند دشمن او باشد دلیلش را باطل می سازد و با او به جنگ می پردازد، تا دست از ظلم بردارد یا توبه کند، و هیچ چیزی در تغییر نعمت های خدا و تعجیل انتقام و کیفرش، از اصرار بر ستم سریعتر و زودرس تر نیست؛ چرا که خداوند دعا و خواسته مظلومان را می شنود و در کمین ستمگران است.

ص: 18

5-حق امنیت جانی

امام صادق علیه السلام :

أَوْحَی اللّه ُ تَعالی إلی مُوسَی بْنِ عِمْرانَ علیه السلام أَنْ یا مُوسی قُلْ لِلْمَلاَءِ مِنْ بَنی إِسْرائیلَ إِیّاکُمْ وَ قَتْلَ النَّفْسِ الحَرامِ بِغَیْرِ حَقٍّ، فَإِنَّ مَنْ قَتَلَ مِنْکُم نَفسا فی الدُّنیا قَتَلْتُهُ فی النّارِ مِائَهَ أَلْفِ قَتْلَهٍ مِثْلَ قَتْلِ صاحِبِهِ؛(1)

خداوند به موسی بن عمران علیه السلام وحی فرمود: ای موسی به زورمندان بنی اسرائیل بگو: از به ناحق کشتن

ص: 19


1- 1 . ثواب الاعمال، ص 278.

انسان بی گناه بر حذر باشید؛ زیرا هر کدام از شما در دنیا کسی را بکشد، او صد هزار مرتبه، همانند کشتن رفیقش او را در آتش خواهد کشت.

ص: 20

6-حق کرامت و احترام

حضرت لقمان:

یا بُنَیَّ لا تُحَقِّرَنَّ أَحَدا بِخُلقانِ ثِیابِهِ فَإِنَّ رَبَّکَ و رَبَّهُ واحِدٌ؛(1)

فرزندم! هیچ کس را به سبب کهنه بودن جامه اش تحقیر مکن (و خوار مشمار)، زیرا پروردگار تو و او یکی است.

ص: 21


1- 1 . مشکات الانوار، ص 229.

7-حق آبرومندی

امام صادق علیه السلام :

کُلُّ بالِغٍ مِن ذَکَرٍ أَوْ أُنثی إِفتَری عَلی صَغِیرٍ أَو کَبِیرٍ أَو ذَکَرٍ أَو أُنثی أَو مُسلِمٍ أَوْ کافرٍ أَو حُرٍّ أَو مَملُوکٍ فَعَلَیهِ حَدُّ الفِریَهِ، و عَلی غَیرِ البالِغِ حَدُّ الأَدَبِ؛(1)

بر هر مرد یا زن بالغی که بر کوچک یا بزرگ، مرد یا زن، مسلمان یا کافر، آزاد یا برده افترا ببندد، بر او حد دروغ و تهمت جاری می شود، و بر غیر بالغ حد تأدیب جاری می شود.

ص: 22


1- 1 . تهذیب الاحکام، ج 10، ص 89.

8-حق مالکیت

رسول خدا صلی الله علیه و آله :

اَلنّاسُ مُسَلَّطُونَ عَلی أَمْوالِهِمْ؛(1)

مردم بر اموال خویش مسلّط اند.

ص: 23


1- 1 . عوالی اللآلی، ج 1، ص 457.

9-حق امنیت مالی

امام مهدی علیه السلام :

لاَیَحِلُّ لِأَحَدٍ أَنْ یَتَصَرَّفَ فی مالِ غَیرِهِ بِغَیرِ إِذْنِهِ؛(1)

برای هیچ کس تصرف در مال دیگری جایز نیست، مگر با اجازه او.

ص: 24


1- 1 . الاحتجاج، ج 2، ص 299.

10-حق داد و ستد

امام صادق علیه السلام :

یا عُمَرُ قَد أَحَلَّ اللّه ُ البَیعَ و حَرَّمَ الرِّبا، بِعْ وَ ارْبَحْ وَلاتُرْبِ؛(1)

ای عمر (بن یزید)! خداوند داد و ستد را حلال و ربا را حرام کرده است، خرید و فروش کن و سود ببر و ربا نخور.

ص: 25


1- 1 . الاستبصار، ج 3، ص 72.

11-حق امنیت اجتماعی

امام باقر علیه السلام :

مَن أَشارَ بِحَدِیدَهٍ فی مِصْرٍ قُطِعَتْ یَدُهُ، و مَن ضَرَبَ فِیها قُتِلَ؛(1)

هر کس (به منظور ایجاد رعب و وحشت) در شهر، با اسلحه به سوی مردم اشاره کند، دستش بریده می شود، و هر کس کسی را مورد ضرب قرار دهد کشته می شود.

ص: 26


1- 1 . تهذیب الاحکام، ج 10، ص 135.

12-حق امنیت ناموس

امام صادق علیه السلام :

أَیُّما رَجُلٍ اطَّلَعَ عَلی قَومٍ فی دارِهِم لِیَنْظُرَ إِلی عَوراتِهِم فَرَمَوْهُ، فَفَقَئُوا عَیْنَیْهِ أَو جَرَحُوهُ فَلا دِیَهَ لَهُ؛(1)

هر مردی که به منظور نگاه کردن به ناموس کسانی، به درون منزل آن ها سربکشد و آن ها با انداختن چیزی به سوی او، چشم او را کور کنند، و یا جراحتی بر او وارد آورند، دیه ای ندارد.

ص: 27


1- 1 . الکافی، ج 7، ص 291 .

13-ممنوعیت تفتیش در زندگی خصوصی

امام امیرمؤمنان علی علیه السلام به مالک اشتر:

وَلْیَکُنْ أَبْعَدَ رَعِیَّتِکَ مِنکَ وَ أَشْنَأَهُمْ عِنْدَکَ أَطْلَبُهُم لِمَعایِبِ النّاسِ، فَإِنَّ فِی النّاسِ عُیُوبا الْوالی أَحَقُّ مَنْ سَتَرَها، فَلا تَکْشِفَنَّ عَمّا غابَ عَنکَ مِنها، فَإِنَّما عَلَیکَ تَطهیرُ ما ظَهَرَلَکَ وَ اللّه ُ یَحْکُمُ عَلی ما غابَ عَنکَ، فَاْستُرِ العَوْرَهَ مَا استَطَعْتَ، یَسْتُرِ اللّه ُ مِنکَ ما تُحِبُّ سَتْرَهُ مِن رَعِیَّتِکَ؛(1)

ص: 28


1- 1 . نهج البلاغه، ص 997، نامه 53.

باید از رعیت، کسی را بیش از همه دور و دشمن بداری که به عیبجویی از مردم و گفتن زشتی های آنان اصرار دارد؛ زیرا مردم عیوب وزشتی هایی دارند که سزاوارترین کس برای پوشاندن آن ها حاکم است. پس زشتی های پوشیده مردم را آشکار مکن، بر تو است پوشاندن آن چه بر تو آشکار شود، و خداوند بر آن چه از تو پنهان است حکم می کند. پس تا می توانی زشتی را بپوشان تا خدا هم زشتی تو را که دوست داری از رعیت پنهان بماند، پوشیده دارد.

ص: 29

14-حق برابری در برابر قانون

رسول خدا صلی الله علیه و آله :

إِنَّما أَهلَکَ النّاسَ قَبلَکُم إِنَّهُم کانُوا إِذا سَرَقَ فِیِهُمُ الشَّرِیفُ تَرَکُوهُ و إِذا سَرَقَ فِیهِمُ الَّضعِیفُ أَقامُوا عَلَیهِ الحَدَّ، و الَّذِی نَفسُ مُحَمَّدٍ صلی الله علیه و آله بِیَدِهِ لَو أَنَّ فاطِمَهَ بِنْتَ مُحَمَّدٍ صلی الله علیه و آله سَرَقَتْ لَقَطَعْتُ یَدَها؛(1)

مردمان پیش از شما را چیزی جز این روش به هلاکت نرساند که وقتی شریف و توانمندشان دست به

ص: 30


1- 1 . صحیح بخاری، ج 5، ص 97.

دزدی می زد او را رها می کردند، و هنگامی که ضعیف و ناتوان شان دزدی می کرد، بر او حد جاری می کردند، سوگند به آن کسی که جان محمّد صلی الله علیه و آله در دست او است، اگر فاطمه، دختر محمّد صلی الله علیه و آله دست به دزدی بزند، دست او را قطع خواهم کرد.

ص: 31

15-حق دادخواهی

امام امیرمؤمنان علی علیه السلام به مالک اشتر:

إِنِّی سَمِعْتُ رَسُولَ اللّه ِ صلی الله علیه و آله یَقُولُ فی غَیرِ مَوطِنٍ: لَن تُقَدَّسَ أُمَّهٌ لا یُؤْخَذُ لِلضّعَیِفِ فیِها حَقُّهُ مِنَ القَوِیِّ غَیْرَ مُتَتَعْتِعٍ؛(1)

از رسول خدا صلی الله علیه و آله بارها شنیدم که می فرمود: هرگز رستگار نخواهند شد مردمی که ضعیف و ناتوان آنان نتواند حق خود را از قوی بدون (لکنت زبان و) ترس بگیرد.

ص: 32


1- 1 . نهج البلاغه، ص 1021، نامه 53.

16-حق شکایت

امام امیرمؤمنان علی علیه السلام خطاب به مالک اشتر:

وَ تَفَقَّدْ أُمُورَ مَن لا یَصِلُ إِلَیکَ مِنهُم مِمَّن تَقْتَحِمُهُ العُیُونُ، و تَحْقِرُهُ الرِّجالُ، فَفَرِّغْ لاِءُولَئِکَ ثِقَتَکَ مِنْ أَهلِ الخَشیَهِ و التَّواضُعِ، فَلْیَرفَعْ إِلَیْکَ أُمُورَهُمْ؛(1)

از آنهایی که مشکلات دارند و در نظر مردم تحقیر شده اند و نمی توانند شکایت خود را به تو برسانند جستجو به عمل آور و افراد مطمئن و خدا ترس و فروتن را برای آن ها بگمار تا درخواست های آنان را به تو گزارش نمایند.

ص: 33


1- 1 . نهج البلاغه، ص 1019، نامه 53.

17-حق قضاوت عادلانه

امام امیر مؤمنان علی علیه السلام :

ثُمَّ واسِ بَینَ المُسلِمِینَ بِوَجْهِکَ و مَنطِقِکَ و مَجلِسِکَ حَتّی لا یَطمَعَ قَرِیبُکَ فِی حَیفِکَ ولا یَیأَسَ عَدُوُّکَ مِن عَدلِکَ؛(1)

پس هنگام داوری در میان مسلمانان طوری قرار بگیر که نگاه و گفتار و نحوه نشستن تو نسبت به آن ها یکسان باشد، تا خویشان نزدیک تو طمع و چشم داشت ظلم و ستم نداشته باشند و دشمن تو از عدل و انصاف تو مأیوس نگردد.

ص: 34


1- 1 . الکافی، ج 7، ص 413.

18-ممنوعیت شکنجه

امام امیر مؤمنان علی علیه السلام :

مَن ضَرَبَ رَجُلاً سَوطا ظُلما ضَرَبَهُ اللّه ُ تَبارَکَ وَ تَعالی بِسَوطٍ مِنْ نارٍ؛(1)

هر کس از روی ستم تازیانه به کسی بزند، خداوند متعال او را با تازیانه ای از آتش خواهد زد.

ص: 35


1- 1 . دعائم الاسلام، ج 2، ص 541.

19-حق مصونیت متهم

امام صادق علیه السلام :

إِنَّ أَمِیرَ المؤُمِنِینَ عَلَیهِ السَّلامُ قالَ: مَنْ أَقَرَّ عِندَ تَجرِیدٍ أَو حَبسٍ أَو تَخوِیفٍ، أَو تَهدِیدٍ فَلا حَدَّ عَلَیهِ؛(1)

همانا أمیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: کسی که با برهنه کردن (شکنجه) یا زندان یا ترساندن یا تهدید، اقرار کند، بر او حد جاری نمی شود (و چنین اعترافی اثر ندارد).

ص: 36


1- 1 . قرب الاسناد، ص 54.

20-حق تناسب جرم و جزا

رسول خدا صلی الله علیه و آله :

إِنَّ اللّه َ بَیَّنَ الْحُدُودَ و جَعَلَ عَلی کُلِّ مَن تَعَدَّی الحَدَّ، حَدّا؛(1)

همانا خداوند حدود (مقدار مجازات) را تبیین و تعیین نموده، و برای هر کسی که از مرز (و حد تعیین شده) تجاوز نماید، مجازاتی قرار داده است.

ص: 37


1- 1 . دعائم الاسلام، ج 2، ص 444.

21-حق انتخاب وطن

رسول خدا صلی الله علیه و آله :

اَلاَْرْضُ أَرْضُ اللّه ِ وَالْعِبادُ عِبادُ اللّه ِ فَحَیْثُ وَجَدَ أَحَدُکُمْ خَیرا فَلْیَتَّقِ اللّه َ وَلْیُقِمْ؛(1)

زمین زمین خدا و بندگان بندگان خدا هستند. پس هر یک از شما هر جا را نیکو یافت تقوای الهی پیشه کند و اقامت گزیند.

ص: 38


1- 1 . کنزالعمال، ج 15، ص 408.

22-حق ازدواج

رسول خدا صلی الله علیه و آله :

ما بُنِیَ بِنَاءٌ فِی الإِسلامِ أَحَبُّ إِلَی اللّه ِ مِنَ التَّزْوِیِجِ؛(1)

هیچ بنایی در اسلام بنا نشده که نزد خداوند، محبوب تر از بنیان ازدواج باشد.

ص: 39


1- 1 . من لا یحضره الفقیه، ج 3، ص 383.

23-حق توالد و تناسل

رسول خدا صلی الله علیه و آله :

تَناکَحُوا تَناسَلُوا، فَإِنِّی أُباهِی بِکُمُ الأُمَمَ یَومَ القِیامَهِ؛(1)

ازدواج کنید تا صاحب نسل و فرزند شوید؛ زیرا من به سبب شما در روز قیامت بر سایر امت ها مباهات می کنم.

ص: 40


1- 1 . عوالی اللآلی، ج 1، ص 159.

24-حق مسکن

امام صادق علیه السلام :

عَنْ زُرارَهٍ قالَ قُلتُ لِأَبی عَبدِاللّه ِ علیه السلام إِنَّ لیِ عَلی رَجُلٍ دَیْنا وَ قَد أَرادَ أَن یَبِیعَ دارَهُ فَیُعطِیَنِی. قالَ: فَقالَ أَبُو عَبدِ اللّه ِ علیه السلام : أُعِیذُکَ بِاللّه ِ أَن تُخْرِجَهُ مِن ظِلِّ رَأْسِهِ؛(1)

زراره گفت به امام صادق علیه السلام عرض کردم: «من از مردی طلب دارم، او می خواهد خانه اش را بفروشد و طلب مرا بدهد.» امام صادق علیه السلام فرمود: «تو را به خدا پناه می دهم از این که او را از سر پناهش بیرون کنی».

ص: 41


1- 1 . الاستبصار، ج 3، ص 6.

25-حق امنیت منزل

امام رضا علیه السلام :

عَنِ الفَتحِ بنِ یَزِیدَ الْجُرْجَانِیِّ، عَن أَبِی الحَسَنِ عَلَیْهِ السَّلامُ، فی رَجُلٍ دَخَلَ عَلی دارِ آخَرَلِلّتَلَصُّصِ، أَو لِلفُجُورِ، فَقَتَلَهُ صاحِبُ الدَّارِ، أَیُقْتَلُ بِهِ أَم لا؟ فَقالَ عَلَیهِ السَّلامُ اِعْلَمْ أَنَّ مَن دَخَلَ دارَ غَیرِهِ فَقَد أُهْدِرَ دَمُهُ ولا یَجِبُ عَلَیهِ شَی ءٌ؛(1)

فتح بن یزید جرجانی از امام رضا علیه السلام درباره مردی

ص: 42


1- 1 . الکافی، ج 7، ص 194.

که برای دزدی یا بی عفتی کردن وارد منزل کسی شده و به دست صاحب خانه کشته شود، پرسید: «آیا قاتل به سبب قتل کشته می شود؟» حضرت فرمود: «بدان، هر کس وارد منزل دیگری گردد، خون او هدر است و هیچ گونه مجازاتی بر قاتل نیست.»

ص: 43

26-حق دفاع شخصی

امام باقر علیه السلام :

إذا دَخَلَ عَلَیکَ رَجُلٌ یُرِیدُ أَهلَکَ و مالَکَ فَابْدُرْهُ بِالضَّرْبَهِ إِنِ استَطَعتَ، فَإِنَّ اللِّصَّ مُحارِبٌ ِللّه ِ و لِرَسُولِهِ، فَما تَبِعَکَ مِنهُ شَی ءٌ فَهُوَ عَلَیَّ؛(1)

هرگاه مردی به قصد خانواده و مالت بر تو وارد شود، اگر توانستی در ضربه زدن بر او پیشی بگیر (پیش دستی کن و به سرعت ضربتی بر او بزن)، زیرا دزد، با خدا و رسول وی در جنگ است، اگر کار تو پیامدی داشت، بر عهده من است.

ص: 44


1- 1 . قرب الاسناد، ص 74.

27-حق آموزش

رسول خدا صلی الله علیه و آله :

ألْعِلْمُ لا یَحِلُّ مَنْعُهُ؛(1)

جلوگیری از علم جایز نیست.

ص: 45


1- 1 . کنزالعمال، ج 10، ص 134.

28-حق آزادی اشتغال

امام امیر مؤمنان علی علیه السلام :

لَستُ أَری أَن أُجْبِرَ أَحَدا عَلی عَمَلٍ یَکْرَهُهُ؛(1)

من روا نمی دانم کسی را به انجام کاری مجبور کنم که آن را دوست ندارد.

ص: 46


1- 1 . انساب الاشراف، ص 162.

29-حق تأمین معاش آبرومندانه

امام امیرمؤمنان علی علیه السلام به مالک اشتر:

اَللّه َ اللّه َ فِی الطَّبَقَهِ السُّفلی مِنَ الَّذِینَ لا حِیلَهَ لَهُم مِنَ المَساکِینَ و المُحتاجِینَ و أَهلِ الْبُؤْسَی و الزَّمْنَی، فَإِنَّ فی هَذِهِ الطَّبَقَهِ قانِعا و مُعْتَرّا، وَ احْفَظْ لِلّهِ مَا اسْتَحْفَظَکَ مِنْ حَقِّهِ فِیهِم، وَ اجعَلْ لَهُم قِسما مِنْ بَیتِ مَالِکِ، و قِسما مِن غَلّاتِ صَوافیِ الإِسلامِ فی کُلِّ بَلَدٍ؛(1)

ص: 47


1- 1 . نهج البلاغه، ص 1019، نامه 53.

خدا را خدا را! طبقه پایین و زیر دستان جامعه را در نظر داشته باش؛ آن هایی که چاره ندارند، فقیر، محتاج، زمین گیر و گرفتارند، زیرا در این طبقه هم نیازمندی است که نیاز خود را اظهار می کند و هم نیازمندی است که نیاز خود را اظهار نمی کند. برای رضای خدا آن چه را که از حق خود درباره تو امر کرده است انجام ده، بخشی از بیت المال و بخشی از غلّات زمین های غنیمت اسلام را که در هر شهری به دست آمده برای آنان مقرر دار.

ص: 48

30-حق محبّت و همزیستی

رسول خدا صلی الله علیه و آله :

تَصافَحُوا و تَهَادَوْا، فَإِنَّ المُصافَحَهَ تَزِیدُ فی المَوَدَّهِ، وَ الْهَدِیَّهَ تَذْهَبُ الغِلَّ؛(1)

با همدیگر دست بدهید (مصافحه) و به همدیگر هدیه دهید؛ زیرا دست دادن بر محبّت می افزاید و هدیه دادن کینه را می زداید.

ص: 49


1- 1 . دعائم الاسلام، ج 2، ص 326.

31-حق مشاوره

امام امیرمؤمنان علی علیه السلام :

مَن مَلَکَ استَأثَرَ، و مَنِ استَبَدَّ بِرَأْیِهِ هَلَکَ، و مَن شاوَرَ الرِّجالَ شارَکَها فِی عُقُولِها؛(1)

هر که (بر چیزی) دست یافت، امتیازجو می شود و هر که خود رأیی نماید تباه گردد، و هر که با مردان مشورت نماید با خردهاشان شرکت می کند.

ص: 50


1- 1 . نهج البلاغه، ص 1165، کلام 152.

32-حق صدق و امانت

امام سجاد علیه السلام :

عَلَیکُمْ بِأَداءِ الاَمانَهِ فَوَ الَّذِی بَعَثَ مُحَمَّدا صلی الله علیه و آله بِالْحَقِّ نَبِیّا لَو أَنَّ قاتِلَ أَبی الحُسَینِ بنِ عَلِیٍّ علیه السلام إِئْتَمَنَنِی عَلَی السَّیْفِ الّذِی قَتَلَهُ بِهِ لاَءَدَّیْتُهُ إِلَیهِ؛(1)

بر شما باد به ادای امانت، سوگند به آن کسی که محمّد صلی الله علیه و آله را به حق به نبوت فرستاده، اگر قاتل پدرم شمشیری که با آن پدرم را کشته بود به من امانت می سپرد، هر آینه آن را به او برمی گرداندم.

ص: 51


1- 1 . روضه الواعظین، ص 373.

33-حق پای بندی به معاهدات

امام باقر علیه السلام :

ثَلاثٌ لَم یَجْعَلِ اللّه ُ عَزَّوَجَلَّ لاِءَحَدٍ فِیهِنَّ رُخصَهً: أَداءُ الاَمانَهِ إِلی البَرِّ وَ الفاجِرِ، و الوَفاءُ بِالعَهدِ لِلْبَرِّ و الفاجِرِ و بِرُّ الوالِدَینِ بَرَّینِ کانا أَو فاجِرَیْنِ؛(1)

خداوند برای هیچ کس در سه چیز رخصت قرار نداده است: بازگرداندن امانت به نیکوکار و بدکار، وفا به پیمان با نیکوکار و بدکار، نیکی به پدر و مادر، نیکوکار باشند یا بدکار.

ص: 52


1- 1 . الکافی، ج 2، ص 162.

34-حق امهال وامدار

امام باقر علیه السلام :

مَنْ أَقْرَضَ رَجُلاً قَرْضا إِلی مَیسَرَهٍ کانَ مالُهُ فی زَکاهٍ و کانَ هُوَ فی الصَّلاهِ مَعَ المَلائِکَهِ حَتّی یَقضِیَهُ؛(1)

هر کس تا هنگام وسعت مالی مردی به او قرض بدهد، مالش در رشد و نموّ بوده و خودش با فرشتگان در (حال) نماز است، تا زمانی که آن مرد قرض را ادا نماید.

ص: 53


1- 1 . الکافی، ج 3، ص 558.

35-حق مصالحه

امام صادق علیه السلام :

صَدَقَهٌ یُحِبُّها اللّه ُ إِصْلاَحُ بَیْنِ النّاسِ إِذا تَفاسَدُوا، وَ تَقَارُبٌ بَیْنَهُمْ إِذا تَبَاعَدُوا؛(1)

خیر خواهی میان مردمی که با هم اختلاف می کنند، و نزدیک نمودن آنان به همدیگر هنگامی که از هم دوری می کنند، صدقه ای است که خدا آن را دوست دارد.

ص: 54


1- 1 . الکافی، ج 2، ص 209.

36-حق وکالت

امام صادق علیه السلام :

مَنْ وَکَّلَ رَجُلاً عَلی إِمضاءِ أَمرٍ مِنَ الأُمُورِ فَالْوَکَالَهُ ثابِتَهٌ أَبَدا حَتّی یُعْلِمَهُ بِالخُروُجِ مِنها کَما أَعْلَمَهُ بِالدُّخُولِ فِیها؛(1)

هر کس مردی را برای انجام کاری وکیل نماید، وکالت او همواره ثابت است، تا این که عزل او را از وکالت به وی خبر دهد، همچنان که نصب او را به وکالت به او اعلام کرده بود.

ص: 55


1- 1 . من لا یحضره الفقیه، ج 3، ص 83.

37-حق شراکت

رسول خدا صلی الله علیه و آله :

یَدُ اللّه ِ عَلَی الشَّرِیکَینِ ما لَمْ یَتَخَاوَنا؛

دست خدا بالای سر دو شریک است تا هنگامی که به همدیگر خیانت نکنند.(1)

ص: 56


1- 1 . مستدرک الوسائل، ج 13، ص 451.

38-حق بهره برداری از منابع طبیعی

حق بهره برداری از منابع طبیعیامام امیرمؤمنان علی علیه السلام :

قالَ رَسوُلُ اللّه ِ صلی الله علیه و آله : خَمسٌ لا یَحِلُّ مَنْعُهُنَّ: اَلْماءُ، وَ المِلحُ، وَ الکَلاَءُ، وَ النّارُ، وَ العِلمُ؛(1)

رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: ممانعت و جلوگیری از پنج چیز جایز نیست: آب، نمک، گیاه، آتش و علم.

ص: 57


1- 1 . مستدرک الوسائل، ج 12، ص 435.

39-حق آزادی سفر

رسول خدا صلی الله علیه و آله :

سَافِرُوا، فَإِنَّکُمْ إِنْ لَمْ تَغنَمُوا مَالاً، أَفَدْتُم عَقْلاً؛(1)

مسافرت کنید؛ زیرا (در سفر) اگر سود مالی به دست نیاوردید، از نظر عقلی رشد می کنید.

ص: 58


1- 1 . مکارم الاخلاق، ص 240.

40-حقوق متقابل دولت و ملت

امام امیرمؤمنان علی علیه السلام :

أَیُّهَا النّاسُ إنَّ لی عَلَیکُمْ حَقّا وَلَکُمْ عَلَیَّ حَقٌّ، فَأَمّا حَقُّکُمْ عَلَیَّ فَالنَّصِیْحَهُ لَکُمْ وَ تَوْفیرُفَیْئِکُمْ عَلَیْکُم وَ تَعْلِیْمُکُمْ کَیْلا تَجْهَلُوا وَ تَأدیبُکُمْ کَیْما تَعْلَمُوا، وَأَمّا حَقّی عَلَیْکُمْ فَالْوَفاءُ بِالْبَیْعهِ وَالنَّصِیحَهُ فِی الْمَشْهَدِ وَالْمَغِیبِ وَالاِْجابَهُ حینَ أدْعُوکُم وَالطّاعَهُ حینَ آمُرُکُم؛(1)

ص: 59


1- 1 . نهج البلاغه، ص 114، خطبه 34.

ای مردم، مرا بر شما حقی و شما را بر من حقی است، امّا حقی که شما بر من دارید خیرخواهی نسبت به شما و رساندن غنیمت و حقوق به طور مستوفا به شما، و یاد دادن به شما است تا نادان نمانید، و تربیت نمودن شما است تا بیاموزید، امّا حقی که من بر شما دارم باقی بودن بر بیعت و اخلاص و خیرخواهی در پنهان و آشکار، و اجابت هنگامی که شما را بخوانم، و اطاعت و پیروی است، آنگاه که شما را امر می کنم.

ص: 60

کتاب نامه

_ قرآن کریم .

81 . انساب الاشراف، احمد بن یحیی بلاذری، تحقیق محمّد باقر محمودی، 1 جلد، چاپ اوّل، بیروت، مؤسسه الاعلمی للمطبوعات، 1394 ق.

82 . بصائر الدرجات، محمّدبن حسن صفار، تصحیح میرزا محسن کوچه باغی، 1 جلد، تهران، مؤسسه الاعلمی، 1404ق.

83 . تهذیب الاحکام، محمّدبن حسن طوسی، تحقیق سید حسن موسوی خراسانی، 10 جلد، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1390 ق.

84 . ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، محمّدبن علی صدوق، 1 جلد، چاپ دوم، قم، منشورات الرضی، 1368، ش.

85 . الاحتجاج، احمد بن علی طبرسی، تعلیقات و ملاحظات

ص: 61

سید محمّدباقر خراسانی، 2 جلد، نجف اشرف، مطبعه النعمان، 1368 ق.

86 . دعائم الاسلام، نعمان بن محمّدتمیمی مغربی، تحقیق آصف بن علی اصغر فیض، 2 جلد، چاپ دوم، مصر، دارالمعارف، 1385 ق.

87 . روضه الواعظین، محمدبن فتال نیشابوری، مقدمه سید محمدمهدی و سید حسن خراسانی، 1 جلد، قم، منشورات الرضی.

88 . الاستبصار، محمّدبن حسن طوسی، تحقیق سید حسن موسوی خراسانی، 4 جلد، چاپ چهارم، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1363 ش.

89 . صحیح بخاری، محمدبن اسماعیل بخاری، 7 جلد، بیروت، دارالفکر للطباعه و النشر و التوزیع، 1401 ق.

90 . عوالی اللآلی، محمدبن علی احسائی، تحقیق آقا مجتبی عراقی، 4 جلد، چاپ اوّل، قم، مطبعه سید الشهداء، 1403 ق.

ص: 62

91 . الکافی، محمّدبن یعقوب کلینی، تصحیح علی اکبر غفاری، 7 جلد، چاپ پنجم، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1363 ق.

92 . کنز العمال، علی متقی هندی، تصحیح بکری حیانی و صفوه السفا، 16 جلد، بیروت، مؤسسه الرساله، 1409 ق.

93 . مستدرک الوسائل، میرزا حسین نوری طبرسی، تحقیق مؤسسه آل البیت، 18جلد، چاپ اوّل، قم، مؤسسه آل البیت لاحیاء التراث، 1408 ق.

94 . من لا یحضره الفقیه، محمّدبن علی صدوق، تصحیح علی اکبر غفاری، 4 جلد، چاپ دوم، قم، منشورات جماعه المدرسین فی الحوزه العلمیه، 1392 ق.

95 . مکارم الاخلاق، حسن بن فضل طبرسی، 1 جلد، چاپ ششم، 1392 ق.

96 . مشکات الانوار، علی طبرسی، تحقیق مهدی هوشمند، 1 جلد، چاپ اوّل، قم، دارالحدیث، 1418ق.

97 . نهج البلاغه، سخنان امیرالمؤمنین علیه السلام، ترجمه و شرح

ص: 63

سید علی نقی فیض الاسلام، 1 جلد.

98 . وقعه صفین، نصربن مزاحم منقری، تحقیق عبدالسلام محمّدهارون، 1 جلد، چاپ دوم، مؤسسه العربیه الحدیثه للطبع و النشر و التوزیع، 1382.

نظرات (۰)

هيچ نظري هنوز ثبت نشده است
ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی