أربعینات

چهل حدیث های کوتاه در موضوع های متفاوت

أربعینات

چهل حدیث های کوتاه در موضوع های متفاوت

چهل حدیث شب قدر * معدن الجواهر * چهل سؤال و جواب * چهل حدیث شریف در باره اسباب طول عمر * چهل حدیث در باره کرامت انسان * چهل داستان از عظمت قرآن کریم * چهل توصیه به زوج های جوان * چهل حدیث جایگاه مرد در خانواده * چهل حدیث اتّحاد اسلامی * چهل حدیث در باره بهشت و جهنّم * چهل حدیث در باره نظم و برنامه ریزی * چهل غایت در یک حدیث * چهل حدیث در باره کرامت انسان * کتاب: نوادر الأثر فی علی خیر البشر * چهل حدیث در موانع رفتن به بهشت (کتاب المانعات من دخول الجنّة) * چهل و دو باب در فضیلت روز جمعه (کتاب العروس) * چهل نکته آماری در مورد نهضت کربلا * چهل حدیث بلا * چهل گفتار7،زیارت غدیریّه امام هادی ع * چهل سؤال و جواب * چهل حدیث خانواده (کودک) * چهل حدیث خانواده (مردان) * چهل حدیث خانواده (زنان) * چهل حدیث شریف درباره اسباب طول عمر * آموزش تصویری نماز برای نوجوانان+نماز نشسته * چهل داستان از عظمت قرآن کریم * چهل چرا (یا پاسخ به 40سؤال اعتقادی، فقهی، قرآنی، عمومی،نوجوانان وجوانان) * چهل فصل (منشور شیعه) * چهل توصیه به زوج های جوان * چهل حدیث جایگاه مرد در خانواده * چهل حدیث در باره پیشگیری از جرم و گناه * چهل حدیث در باره روزه داری به انضمام خطبه شعبانیه رسول اکرم و خطبه امیر المؤمنین صلوات الله علیهما در اول رمضان * چهل حدیث نبوی در اتحاد و انسجام * چهل حدیث در اهمیت و ضرورت انسجام اسلامی * سه چهل حدیث در اتحاد و انسجام مسلمانان * چهل حدیث در باره نظم و برنامه ریزی * چهل حدیث در باره قم * چهل حدیث اتّحاد اسلامی * اشعار فاطمی * چهل حدیث در باره بهشت و جهنّم * چهل حدیث در باره کرامت انسان * چهل حدیث حضرت زهرا علیها السلام {تصویر} * چهل آیه شریفه در فضائل امام علی علیه السلام * چهل داستان در امر به معروف و نهی از منکر * چهل حدیث در باره زهد و عدم گرایش به دنیا * چهل غایت در یک حدیث * چهل حدیث در باره کودک * چهل حدیث ابو زکریا یحیی بن شرف نووی (سنّی) * (نظاره مَزُور) چهل حدیث در فضیلت کربلا * چهل مَثَل از أمثال قرآن کریم * چهل حدیث در باره حق و حقوق همسایه «2» * چهل حدیث در باره حقوق همسایه * اربعون حدیثا الفاطمیه لأیمن عبدالکریم * چهل حدیث « گوهرهای قدسی » * ستّون حدیثاً [کتاب إحیاء المَیْت بفضائل أهل البیت ع للسیوطی] * 40 آموزه مهم در باره همسرداری از زبان ائمه علیهم السلام * چهل حدیث از رسول الله صلی الله علیه وآله * [أربعة أربعین] چهار چهل حدیث از امام صادق علیه السلام * چهل حدیث در باره آب و نان * چهل حدیث در باره « عید » * اربعون حدیثا من الصحاح و الحسان- جلال الدین السیوطی * اربعون حدیثا فی فضائل اهل البیت علیهم السلام - محمد بن جعفریة العلوی * چهل حدیث مسلسل (کتاب المسلسلات لجعفربن احمد القمی الرازی) * چهل حدیث در باره توسل به اولیاء الهی * چهل حدیث در باره فاطمه زهرا سلام الله علیها * چهل حدیث فقهی فخر المحققین محمد بن الحسن الحلی (فرزند علامه) * چهل حدیث عبد العظیم حسنی ره * اربعون حدیثا فی فضائل أمیر المؤمنین ع لمحمد بن أبی مسلم الرازی * 1.صحیفة المحبّة 2.نظیم اللآلی (دو چهل حدیث باترجمه منظوم در فضائل علی علیه السلام) * الأربعون الزاهره المنسوبه ألی العترة الطاهرة * الأربعون الودعانیة لابن ودعان ابو نصر محمد بن علی * الأربعین فی إثبات إمامة أمیر المؤمنین ع شیخ محمد مفید * أربعون حدیثا: 1.ابراهیم بن سلیمان قطیفی 2.حسین بن عبدالصمدحارثی 3.محمد تقی مجلسی * اربعین و شعر اربعین * چهلمین آیه سوره های قرآن و دعاهای قرآنی * چهل حدیث زیارت امام حسین ع با پای پیاده * نگاهی نو به چهل آیه از قرآن کریم * چهل گفتار 5و6- خطبه متقین و قاصعه * چهل حدیث از حکمتهای نهج البلاغه * چهل گفتار 4-عهد نامه مالک اشتر نخعی * چهل گفتار 3. حدیث عنوان بصری * چهل حدیث معتبر در موعظه و حکمت * چهل داستان حدیثی از عیون أخبار الرضا ع * چهل حدیث در باره ارزش زنان * چهل گفتار 2- نامه امام علی به امام حسن علیهما السلام * چهل حدیث در اثبات امامت از شیعه و سنی * چهل داستان کوتاه و متنوع برای نوجوانان * چهل درس زندگی از نگاه امام رضا علیه السلام * چهل حدیث اخلاقی: برگرفته از اصول کافی * چهل گام تا عتبات احادیث و نکاتی چند ویژه عتبات * چهل گفتار1،رساله حقوق امام سجاد ع * چهل حدیث در باره رازداری * چهل حدیث در باره جایگاه غدیر * چهل حدیث کوتاه از فضائل علی علیه السلام * چهل حدیث در باره درختکاری و کشاورزی * چهل حدیث زیارت قبر امام حسین ع * چهل حدیث در باره حسرت * چهل حدیث در باره حج 3 * چهل حدیث سیره نبوی صلّی الله علیه و آله وسلّم * چهل حدیث حقوق بشر اسلامی * چهل حدیث امر به معروف ونهی از منکر در گفتار علوی ع * چهل حدیث سیره امام سجاد ع در سفر بیت الله الحرام * چهل حدیث در باره آراستگی و زیبائی * چهل حدیث پیرامون نور یزدان، مهدی عج * چهل حدیث مهدی ع در کلام امیر المؤمنین ع ومقاله ای در اربعینهای مهدوی * چهل حدیث در منزلت قلب * چهل حدیث در باره امام رضا علیه السلام * چهل اندرز خدا به عیسی بن مریم علیهما السلام * چهل حدیث فارسی درباره تربت و زیاررت امام حسین ع * چهل حدیث مورد نظر پیامبر صلی الله علیه وآله * چهل حدیث ابونعیم اصفهانی در باره مهدی علیه السلام * الأربعون القرآنیه {چهل حدیث قرآنی} عربی سنی * الاربعین فی فضل القرآن المبین {عربی سنی} * چهل حدیث در فضائل علی{ع} ازمنابع اهل سنت * چهل حدیث نماز * 40 حدیث منظوم از سرور آزادگان حضرت ابا عبدالله الحسین علیه السلام * چهل حدیث در باره چشم چرانی * چهل داستان و چهل حدیث از امام باقر {ع} * چهل داستان و چهل حدیث از امام هادی{ع} * چهل داستان و چهل حدیث از امام کاظم {ع} * چهل داستان و چهل حدیث از امام سجّاد ع * چهل داستان و چهل حدیث از امام رضا ع * چهل داستان و چهل حدیث ار امام علی{ع} * چهل داستان و چهل حدیث از امام صادق ع * چهل داستان و چهل حدیث از رسول اکرم ص * چهل داستان و چهل حدیث از امام حسن {ع} * چهل داستان و چهل حدیث از فاطمه زهرا {ع} * چهل داستان و چهل حدیث از امام حسین{ع} * چهل داستان و چهل حدیث از امام عسکری{ع} * چهل داستان و چهل حدیث از امام جواد {ع} * چهل داستان و چهل حدیث از امام زمان {ع} * چهل حدیث طبی از رسول الله صلّی الله علیه وآله * چهل حدیث عزاداری * أربعون نصیحه لإصلاح البیوت * چهل حدیث تعلیم و تعلّم لاتین * چهل حدیث نبوی، حسنی و رضوی * چهل حدیث تعلیم و تعلّم * چهل حدیث معجزه صلوات * چهل حدیث {الاربعون} شهید اول * چهل حدیث شهید و شهادت * چهل خصلت برای مؤمن * صد نکته مدیریتی از نهج البلاغه * چهل حدیث در باره مدیریت * چهل حدیث در باره معاد * چهل حدیث سیر و سفر * چهل حدیث عفو و اغماض * چهل حدیث نماز از 14 معصوم علیهم السلام * چهل حدیث های الفبائی * چهل حدیث در باره حج {2} * چهل حدیث در باره حج * چهل حدیث از امام باقر {ع} 2 * 1000حدیث در 100موضوع {2} * 1000حدیث در 100موضوع {1} * چهل حدیث تربیت لقمانی * چهل حدیث در باره زیارت * چهل حدیث در خورد و خوراک * چهل حدیث در باره پدر * چهل حدیث در باره عمل * چهل حدیث از شیخ عباس قمی * چهل حدیث در باره رؤیا * چهل حدیث قضاوت و داوری * چهل حدیث در باره موفقیت * چهل حدیث از چهل کتاب اهل سنت {مهدی} * چهل حدیث فرزند آوری * چهل حدیث جهاد و شهادت * چهل حدیث نماز جمعه و جماعت * چهل حدیث در باره کشاورزی * چهل حدیث در باره اخلاص * چهل حدیث در باره بیمار و بیماری * چهل حدیث در باره نیّت * چهل حدیث بهداشت 2 * چهل حدیث در باره حضرت مهدی * چهل حدیث در باره حسد * چهل حدیث میانه روی و اقتصاد * چهل حدیث بخل و خسّت نفس * چهل حدیث در باره حسن ظنّ * چهل حدیث صحّت و عافیت * چهل حدیث آبروی مؤمن * چهل حدیث مال و ثروت * چهل حدیث نفاق و دو رویی * چهل حدیث در باره مشورت * چهل حدیث در باره شیطان * چهل حدیث سرمایه عمر * أربعون حدیثا للشیخ منتجب الدین * چهل حدیث در باره نام گذاری * چهل حدیث در فضیلت شیعه * چهل حدیث در باره غیبت * چهل حدیث دعا و استجابت * چهل حدیث درد و درمان * چهل حدیث صدقه جاریه * چهل حدیث خود سازی * چهل حدیث بیت المال * چهل حدیث حلال و حرام * چهل حدیث روان شناسی * چهل حدیث سحر خیزی * چهل حدیث اولین ها * چهل حدیث پیامبران گذشته * چهل حدیث از امام رضا علیه السلام {2} * چهل حدیث جوان و جوانی * چهل حدیث هادوی * چهل حدیث از امام هادی علیه السلام {3} * چهل حدیث از امام هادی علیه السلام {2} * چهل حدیث در باره نگاه به نامحرم * چهل حدیث آئین همسر داری 2 * چهل حدیث آئین همسر داری * چهل نکته پزشکی و تأثیر نماز * چهل حدیث در باره پرسش و پاسخ * چهل نکته در سیر و سلوک * چهل نکته در جهت حفظ قرآن * چهل پرسش و پاسخ درباره قیام امام حسین (ع) * چهل حدیث های تصویری * چهل حدیث تصویری در باره کسب حلال * چهل حدیث تصویری در اصلاح و سازش * بشاره الشیعه بخش 3 فهارس * چهل بشارت {بشاره الشیعه} بخش 2 * چهل بشاره {بشاره الشیعه} بخش 1 * چهل حدیث در باره نماز و خلوت با خالق * چهل حدیث مسواک * چهل حدیث بردباری و خشم * چهل حدیث راستگویی و دروغگویی * چهل حدیث در عدل الهی * چهل حدیث راز خوشبختی و بدبختی * چهل حدیث اصلاح جامعه * چهل حدیث بهترین و بدترین مردم * چهل حدیث رفتار خداپسندانه * چهل حدیث شایسته ترین الگو * چهل حدیث دوستی با خدا 10 * چهل حدیث {4} 10 * چهل حدیث {3} 10 * چهل حدیث {2} 40 * چهل حدیث چهل حدیث در فضیلت بسم الله الرحمن الرحیم * چهل حدیث درباره تربیت فرزند * چهل حدیث از امام جواد علیه السلام {2} * چهل حدیث نبوی در فضیلت علم * چهل حدیث فضائل حضرت زهرا(س) از منابع اهل سنت * چهل حدیث آداب معاشرت * چهل حدیث کارگشائی از دیگران * چهل حدیث {کَیفَ أصبَحتَ} بینش * چهل حدیث علائم و نشانه های هرکس * چهل حدیث خرید و فروش * چهل حدیث در باره سلام * چهل حدیث راه زندگی *چهل حدیث از امام زین العابدین (علیه السلام) {2} * چهل حدیث از امام باقر علیه السلام * چهل حدیث از امام زمان عج {2} * چهل حدیث از امام حسن عسکری علیه السلام {2} * چهل حدیث از امام حسن عسکری علیه السلام * چهل حدیث از امام حسن مجتبی علیه السلام * چهل حدبث از امام کاظم ع 2 * چهل حدیث از امام کاظم (ع) * چهل حدیث در پلیدی شراب * چهل حدیث در باره اسراف * چهل حدیث قدسی * چهل حدیث در فضیلت کربلا * چهل حدیث در باره غدیر * چهل حدیث در فضیلت صلوات * چهل حدیث در باره زکات * چهل گفتار5 * چهل حدیث مروّت وجوانمردی * چهل حدیث در باره توبه * چهل حدیث در باره ازدواج {2} * چهل حدیث در باره روزه داری و رمضان * چهل حدیث در حُسن خلق * چهل حدیث تولّی و تبرّی * چهل حدیث درباره حقّ الناس * چهل حدیث کار وتلاش {2} * چهل حدیث در باره کار و همت عالی * چهل حدیث امام علی علیه السلام {2} * چهل حدیث در باره بهداشت و سلامت * چهل حدیث در باره صبر و شکیبائی * چهل حدیث در باره قرض الحسنه * چهل حدیث در باره نماز شب * چهل حدیث در باره انتظار * چهل حدیث امر به معروف و نهی از منکر * چهل حدیث در باره مساجد * چهل حدیث در باره شکر گزاری * چهل حدیث در باره شرم وحیا * چهل حدیث امانت داری * چهل حدیث در باره دعا * چهل حدیث در مهمان ومهمانداری * چهل حدیث فارسی در باره ازدواج * چهل حدیث نیکی به پدر ومادر * چهل حدیث قرآنی * چهل حدیث در باره قرآن * چهل حدیث حجاب و پوشش * چهل حدیث در باره کودک * چهل حدیث در صله رحم * ترجمه چهل حدیث در باره نماز * ترجمه چهل حدیث آخر الزمان * چهل حدیث در باره دنیا * چهل حدیث از امام هادی علیه السلام

أربعینات

---------------------------------------------------
امام صادق علیه السلام:
مَنْ حَفِظَ مِنْ أَحَادِیثِنا أَرْبَعِینَ حَدِیثاً بَعَثَهُ اللَّهُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ عَالِماً فَقِیها. الکافی‏ ج۱: ص۴۸.
سعی ما بر فراهم نمودن چهل حدیث های موضوعی است که آسان وسریع در دسترس اندیشوران محقق، مبلغین، سخنوران و ارباب منبر (حفظهم الله) باشد.
عزیزان، ما را از نظرات سودمندتان محروم نفرمایید. قبلا از الطاف شما متشکریم.
--------------------------------------------------
ایمیل: chelhadith.ir@gmail.com
جستجو درپایگاه شمارابه هدف نزدیک میکند
--------------------------------------------------
امام عسکری علیه السلام: «نَحنُ حُجَجُ اللهِ عَلَیکُم وَ فاطِمَةُ حُجَّةٌ عَلَینا». یعنی ما حجّت های خداوند بر شماییم و فاطمه علیها سلام الله حجّت بر ماست.

امام صادق «ع» : هر کس چهل حديث از احاديث ما را حفظ کند خداوند او را روز قيامت عالم و فقيه مبعوث مي فرمايد

فخرالمحقّقین محمّد بن الحسن بن المطهّر الحلّی(682-771ه)

بسم الله الرّحمن الرّحیم
الحمد لله ربّ العالمین، والصلاة والسلام على نبیّه وأشرف خلقه محمّد وعلى آله المعصومین المنتجبین، ولعنة الله على أعدائهم أجمعین من الآن إلى قیام یوم الدین .
وبعد، فهذه رسالة قَیِّمة تألیف « الشیخ الإمام، سُلطان العُلماء، مُنتهى الفُضلاء والنُبلاء، خاتمة المجتهدین، فخر الملّة والدین، أبی طالب ; محمّد ابن الشیخ الإمام السعید، جمال الدین، ابن المطهّر الحلّی (682 ـ 771 هـ)» ۱  .

محتوى الکتاب :

نقل فیه المؤلّف «ثلاثة وأربعین حدیثاً» من طریق مشایخه عن النبیّ (صلى الله علیه وآله)تقرّباً إلى الله تعالى، و هی فی موضوع الطهارة والصلاة، بعضها فی فضائلهما وبعضها فی أحکامهما .
وذکر المؤلّف طریقه إلى روایة الأحادیث بقوله: روى لی أبی ; الحسنُ بن


1.هذه الأوصاف للمؤلّف من کلام تلمیذه الشهید الأوّل ; محمّد بن مکّی الشامی قدس سرّه، فی إجازته للشیخ محمّد بن عبد العلیّ بن نجدة قدّس الله روحهما، والإجازة جاءت فی نهایة نسخة من کتاب «غایة المراد» للشهید بخطّ یده محفوظة فی مکتبة مدرسة نوّاب، و نقلها فی بحارالأنوار ۱۰۴: ۱۹۵ .


ثلاثة و أربعون حدیثاً - صفحه 288

یوسف بن علیّ بن المطهّر، عن والده، عن السیّد فخّار بن معدّ بن فخّار العلوی الموسوی، عن الشیخ الفقیه شاذان بن جبریل القمّی، عن الشیخ الفقیه العلاّمة أبی القاسم العماد الطبریّ، عن الشیخ الإمام المُفید أبی علیّ ; الحسن، عن أبیه الشیخ الأعظم والإمام المقدّم أبی جعفر قدّس الله روحه، عن الشیخ الأعظم المفید محمّد ابن محمّد بن النعمان ..» .
وأکثرها فی کتاب «تهذیب الأحکام» للشیخ الطوسی (رحمه الله) .

نسختها  :

فی مکتبة المجلس الشورى الإسلامی فی طهران، مجموعة برقم (4953) ذکرت فی فهرسها (14: 229) وتحتوی المجموعة على: 1 ـ استقصاء النظر فی البحث عن القضاء والقدر، للعلاّمة الحلّی .
کتبه حیدر بن علیّ بن حیدر العلوی الحسینی الآملی، وفی الصفحة الأخیرة منه إنهاءٌ کتبه فخر المحقّقین فی 12 رمضان المبارک سنة 759 هجریّة .
2 ـ السعدیّة، للعلاّمة الحلّی .
استنسخ فی قلعة أربیل أواخر ربیع الثانی سنة 764 هجریّة .
3 ـ ثلاث وأربعون حدیثاً .
کتابنا هذا وسیجیء الکلام حوله .
4 ـ الفخریّة فی معرفة النیّة، لفخر المحقّقین .
استنسخ فی رابع شهر رمضان المبارک سنة 759 هجریة، وعلى الورقة الاُولى منه بلاغ القراءة من فخر المحقّقین للکاسی بتاریخ 5 شهر رمضان المبارک سنة 759 هجریّة، وفی الورقة الأخیرة إنهاء وإجازة، کتبهما الفخر فی التاریخ المذکور .
5 ـ تبصرة المتعلّمین فی أحکام الدین، للعلاّمة الحلّی .
کتب لیلة الثلاثاء 25 ربیع الثانی سنة 759 هجریّة، وعلى الورقة الاُولى منه إجازة فخر المحقّقین للکاسی بتاریخ سلخ ربیع الآخر 759 هجریّة، وفی آخرها

إنهاء کتبه فی 29 ربیع الآخر من نفس السنة .
6 ـ الجمل والعقود، للشیخ الطوسی .
کتبه محمّد بن علیّ المجاور بالنجف الأشرف، وفرغ منه یوم السبت سلخ ربیع الآخر سنة 769 هجریّة .
7 ـ واجب الاعتقاد على جمیع العباد، للعلاّمة الحلّی .
من دون اسم الناسخ والتاریخ .
8 ـ الخلل الواقع فی الصلاة، لعلّه للمحقّق الکرکی .
ناقص الآخر .
و تتخلّل المجموعة فوائد حدیثیّة بخطوط مختلفة قدیمة .
وقد کتب هذه الرسالة علیّ بن یوسف بن عبدالجلیل، یوم الاثنین سلخ ربیع الآخر سنة 759 هجریّة .

بلاغ الإنهاء :

تمتاز الرسالة بما علیها من بلاغ القراءة والإنهاء الذی کتبه المؤلّف فی نهایة الرسالة ونصّه: «أنهاهُ أدام الله فضائله قراءةً ،فی سلخ شعبان سنة (تِسْع وخمسین وسبعمائة) والحمدُ للهِ وحدَه، وصلّى اللهُ على سیّدنا محمّد النبیّ وآله الطاهرین .
وَکَتَبَ محمّدُ بنُ الحسن بن یوسف بن المطهّر» .
و صورة بلاغ القراءة للکتاب الرابع وهو «الفخریّة» وإجازة الفخر لقارئها، کما یلی: «قرأ علیّ ـ مولانا الإمام العلاّمة المعظّم أفضل المتأخّرین تاج الحقّ والدین أبو سعید بن الإمام السعید عماد الدین الحسین بن الإمام السعید محمّد بن أحمد الکاسی أدام الله أیّامه


ثلاثة و أربعون حدیثاً - صفحه 290

وحرّسه ـ هذه الرسالة، من أوّلها إلى آخرها، قراءةً محقّقةً کاشفةً أستارَها موضّحةً أسرارَها، وأجزتُ لهُ روایتَها عنّی، فلیروِ ذلکَ لِمَن شاءَ وأَحَبَّ .
وَکَتَبَ محمّد بن الحسن بن المطهّر . بالحلّة فی خامس شهر رمضان سنة تسع وخمسین وسبعمائة .
والحمدُ للهِ وحدَه، وصلّى اللهُ على سیّدنا محمّد النبیّ وآلهِ الطاهرین» .
وقد وقف شیخنا العلاّمة آقا بزرک الطهرانی قدس سرّه على هذه المجموعة فی مکتبة (التقوی) فی طهران، ووصفها فی «الحقائق الراهنة من الطبقات» (ص153)، وذکر البلاغ والإجازة المذکورتین .
وترجم للمجیز فخر المحقّقین (ص 185 ـ 186) ذکر فیها أنّ الفیروزآبادی صاحب القاموس یروی عنه .
وترجم للمجاز «أبی سعید ; تاج الدین» (ص 86) .
وترجم لوالده «الحسین عماد الدین» فی (ص 57) .
وترجم لکاتب النسخة علیّ بن یوسف بن عبد الجلیل النیلی ظهیر الدین، وهو صاحب «منتهى السؤول فی شرح معرّب الفصول النصیریّة» (ص 153) .
وللشیخ المؤلّف ترجمةٌ فی «أعیان الشیعة»(44/32) من الطبعة الثانیة، وفی الطبعة الحدیثة (9/159) وله ترجمة فی «الکنى والألقاب» (3/13) .
وفی الختام اُهدی ثواب هذا العمل إلى محبّی الحدیث الشریف وهواته، ونسأل الله أن یوفّقنا لخدمة العلم وأهله، إنّه الموفِّق المعین ..

بسم الله الرّحمن الرّحیم
ربّ یسّر وَأَعِنْ
بعد حمد واجبِ الوجودِ، مُفیض الخیرِ والجودِ، وصلّى الله على أشرفِ کلّ موجود محمّد النبیّ وآله المعصومین .
یقول أضعفُ عبادِ الله تعالى محمّد بن الحسن بن المطهّر: هذه «ثلاثةٌ وأربعون حدیثاً» عن النبیّ (صلى الله علیه وآله) أُثْبِتُها فی هذه الأوراق تقرّباً إلى الله تعالى .

الحدیث الأوّل

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.روى لی أبی; الحسنُ بنُ یوسف بن علیّ بن المُطَهَّر، عن والده، عن السیّد فخار بن مَعَدّ بن فخار العلویّ الموسویّ، عن الشیخ الفقیه شاذان بن جبریل القمّی، عن الشیخ الفقیه العلاّمة أبی القاسم العماد الطبریّ، عن الشیخ الإمام المفید أبی علیّ; الحسن، عن أبیه الشیخ الأعظم والإمام المقدّم أبی جعفر الطوسی قدّس الله روحه، عن الشیخ الأعظم المفید محمّد بن محمّد [بن] النعمان، عن أحمد بن محمّد ابن الحسن، عن أبیه، عن محمّد بن الحسن الصفّار، عن أحمد بن محمّد بن عیسى ; والحسین بن الحسن بن أبان جمیعاً، عن الحسین بن سعید ۱ عن صفوان، عن إسحاق بن عمّار، عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: سألته عن المَذْی ؟
قال ۲: إنّ علیّاً کان رجلاً مذّاءً، واستحیى أن یسأل رسول الله (صلى الله علیه وآله) لمکان


1.کتب فی هامش النسخة: «الحسین بن سعید ; متى دخلَ فی روایة کانت صحیحةً سواءٌ کان السند منهُ إلى الإمام ضعیفاً أو قویّاً» .

2.فی التهذیب والاستبصار: فقال ... بدلاً من قال .


ثلاثة و أربعون حدیثاً - صفحه 295

فاطمة، فأمر المقدادَ أنْ یسألَه ; وهو جالسٌ، فسأله ؟
فقال صلّى الله علیه ۱: «لیسَ بِشَیْء» ۲  .

الحدیث الثانی

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.روى لی أبی بإسناده المذکور، عن الشیخ أبی جعفر; محمّد بن الحسن الطوسی، عن المفید محمّد بن النعمان، عن أحمد بن محمّد بن الحسن ۳ بن الولید، عن أبیه، عن محمّد بن یحیى، عن محمّد بن علیّ بن محبوب، عن محمّد بن الحسین، عن محمّد بن عبدالله (بن) ۴ زرارة، عن عیسى بن عبدالله الهاشمیِّ، عن أبیه، عن جدِّه، عن علیٍّ صلوات الله علیه قال:
قال ۵ النبیّ صلّى الله علیه وسلّم: «إذا دخلتَ الَمخْرجَ فلا تَسْتَقْبِل القِبلَةَ، ولا تَسْتَدْبِرْها، ولکن شَرِّقُوا و ۶  غَرِّبُوا» ۷  .

الحدیث الثالث

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسناد المذکور عن أبی جعفر الطوسیّ، عن محمّد بن أحمد بن یحیى، عن إبراهیم بن هاشم أو غیره، عن صفوان، عن أبی الحسن الرضا (علیه السلام) أنّه قال: «نهى


1.فی التهذیب والاستبصار: فقال له .

2.تهذیب الأحکام ۱: ۱۷/ حدیث ۳۹ (باب الأحداث الموجبة للطهارة)، الاستبصار ۱: ۹۱/ رقم ۲ (باب حکم المذی والوذی) .

3.کذا الصحیح کما جاء فی التهذیب والاستبصار، ولکن فی النسخة الحسین.

4.أضفناه من التهذیب والاستبصار .

5.زاد فی التهذیب والاستبصار کلمة: لی .

6.فی التهذیب والاستبصار: أو .. بدلاً من: و .

7.تهذیب الأحکام ۱: ۲۵/ حدیث ۳ (باب آداب الأحداث الموجبة للطهارات)، الاستبصار ۱: ۴۷/ حدیث ۱ (باب استقبال القبلة واستدبارها عند البول والغائط) .


ثلاثة و أربعون حدیثاً - صفحه 296

رسولُ الله (صلى الله علیه وآله) أنْ یُجِیْبَ الرَجُلُ آخَرَ، و هو على الغایِطِ أو یُکَلِّمَهُ حتّى یَفْرَغَ» ۱  .

الحدیث الرابع

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسناد المذکور عن الشیخ أبی جعفر الطوسیّ، عن المُفید محمّد بن النُعمان، عن أبی القاسم; جعفر بن محمّد، عن محمّد بن یعقوب، عن علیّ بن إبراهیم، عن محمّد بن عیسى ۲ عن یونس، عن بعض أصحابنا، عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: «نهى رسول الله صلّى الله علیه وسلّم أنْ یَسْتَنْجِیَ الرَجُلُ بِیَمِیْنِهِ» ۳  .

الحدیث الخامس

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسناد المذکور عن الشیخ أبی جعفر الطوسیّ، عن أحمد بن عبدون، عن أبی الحسن ; علیّ بن محمّد بن الزُبَیر، عن الحسین بن عبد الملک الأوْدِیّ، عن الحسن بن محبوب، عن إبراهیم بن أبی زیاد الکَرْخِی، عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال:
قال رسول الله (صلى الله علیه وآله): « ثلاثةٌ من فعلهنّ ملعونٌ: المُتَغَوِّطُ فی ظِلِّ النُزّالِ، و المانِعُ الماءَ المُنْتابَ ۴ و سادُّ الطریقَ المَسْلُوکَ» ۵   .

الحدیث السادس

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسناد المذکور عن أبی جعفر الطوسیّ، عن المُفید، عن أبی القاسم ; جعفر


1.تهذیب الأحکام ۱: ۲۷/ حدیث ۸ (باب آداب الأحداث الموجبة للطهارات) .

2.فی النسخة: محمّد بن إبراهیم عن علیّ بن عیسى .. ولکنّ الصحیح ما أثبتناه من الکافی والتهذیب .

3.تهذیب الأحکام ۱: ۲۸/ حدیث ۱۲، الباب المذکور، الکافی ۳: ۱۷/ حدیث ۵ (باب القول عند دخول الخلاء وعند الخروج والاستنجاء ومن نسیه والتسمیة عند الدخول وعند الوضوء) .

4.جاء فی هامش النسخة نقلاً عن صحاح الجوهریّ ۱: ۲۲۸: «انتاب فلانٌ القومَ انتیاباً: أتاهم مرّةً بعد أخرى، وهو افتعالٌ من النَوْبَة» .

5.تهذیب الأحکام ۱: ۳۰/ حدیث ۱۹، الباب المذکور .


ثلاثة و أربعون حدیثاً - صفحه 297

ابن محمّد، عن محمّد بن یعقوب، عن علیّ بن إبراهیم (عن أبیه) ۱ ومحمّد بن
إسماعیل، عن الفضل بن شاذان جمیعاً، عن حمّاد بن عیسى، عن حریز، عن زُرارة قال: قُلْتُ لأبی جعفر (علیه السلام): أَلا تُخْبِرُنی من أَیْنَ عَلِمْتَ وقُلْتَ: «إِنَّ المَسْحَ بِبَعْضِ الرأْسِ وبعضِ الرِجْلَیْنِ» ؟
فَضَحِکَ ثُمّ قالَ: «یا زُرارةُ، قال ۲ رَسُولُ الله (صلى الله علیه وآله)(و) ۳ نَزَلَ بِهِ الکتابُ من الله تعالى ; لأنّ اللهَ تعالى یقولُ: فَاغْسِلُوا وُجُوهَکُمْ۴ فَعَرَفْنا أَنَّ الوَجْهَ کُلَّهُ ینبغی ۵ أَنْ یُغْسَلَ .
ثمّ قال: وَأَیْدِیَکُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ .
ثمّ فَصَلَ بینَ الکلامینِ فقالَ: وَامْسَحُوا بِرُؤُوسِکُمْ فَعَرَفْنا حینَ قالَ: بِرُؤُوسِکُمْ أَنَّ المَسْحَ بِبَعضِ الرَأْسِ ; لمکان الباءِ .
ثمّ وَصَلَ الرِجْلَینِ بِالرَأْسِ، کما وَصَلَ الیَدَیْنِ بِالوَجْهِ، فقالَ: وَأَرْجُلِکُمْ۶إِلَى الْکَعْبَیْنِ فَعَرَفْنا حینَ وَصَلَهُما بِالرَأْسِ أَنَّ المَسْحَ عَلى بَعْضِهما ۷  .
ثمّ فَسَّرَ ذلکَ رسولُ الله (صلى الله علیه وآله) لِلناسِ فَصَنَعُوْهُ ۸ » ۹  .


1.أضفناه من الکافی والتهذیب .

2.فی التهذیب: قاله .

3.سورة المائدة، الآیة ۶ .

4.زاد فی التهذیب: له .

5.کذا فی النسخة، بکسر اللاّم من (أرجلِکم) وهی قراءة معروفة .

6.فی الکافی: بعضها بدلاً من: بعضهما .

7.فی الکافی والتهذیب: فضیّعوه .. بدلاً من: فصنعوه .

8.تهذیب الأحکام ۱: ۶۱/ حدیث ۱۷ (باب صفة الوضوء»، بزیادة فی آخره، ورواه محمّد بن یعقوب الکلینی فی الکافی ۳: ۳۰/ حدیث ۴ (باب مسح الرأس والقدمین)، والشیخ الصدوق فی من لا یحضره الفقیه ۱: ۱۰۳/ حدیث ۲۱۲ (باب التیمّم) .


ثلاثة و أربعون حدیثاً - صفحه 298

الحدیث السابع

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسناد عن الحسین بن سعید، عن ابن أبی عُمَیر، عن ابن اُذَیْنة، عن زُرارة وبُکیر ابنَی أَعْیَن أنّهما سألا أبا جعفر (علیه السلام) عن وضوء رسول الله (صلى الله علیه وآله)فدعا بِطَسْت ۱ وتَوْر ۲ فیهِ ماءٌ، ثمّ حَکى وُضُوءَ رَسُولِ اللهِ (صلى الله علیه وآله) إلى أنْ انْتَهَى إلى آخِرِ ما قالَ اللهُ تعالى: وَامْسَحُوا بِرُؤُوسِکُمْ وَأَرْجُلِکُمْ۳ فإذا مَسَحَ بِشَیْء مِن رَأْسِهِ أو بِشَىْء مِن قَدَمَیْهِ ۴ ما بَیْنَ الکَعْبَیْنِ إِلى آخِرِ أَطْرافِ الأَصابِعِ فَقَدْ أَجْزَأَهُ .
قُلنا: أَصْلَحَکَ اللهُ فَأَیْنَ الکَعْبانِ ؟
قال: «هاهُنا» یعنی: المِفْصَلَ دُونَ عَظْمِ الساقِ ۵  .

الحدیث الثامن


http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.وَ بالاسناد عَنِ اَلْحُسَیْنِ بْنِ سَعِیدٍ، عَنِ اَلنَّضْرِ عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَیْدٍ، عَنْ أَبِی بَصِیرٍ وَ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ۶ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ أَنَّهُمَا سَمِعَاهُ یَقُولُ:


1.جاء فی هامش النسخة نقلاً عن صحاح الجوهریّ (۱: ۲۵۸): «الطست ما یسمّى الطسُّ بلغة طیّئ اُبْدِلَ من إحدى السینین « تاءً » للاستثقال، فإذا جمعتَ أو صغّرتَ رددتَ السین، لأنّک فصلت بینهما بألف أو یاء، فقلت: طِسَاسٌ وطُسَیْسٌ» .

2.جاء فی هامش النسخة نقلاً عن صحاح الجوهریّ ۲: ۶۰۲: «التَوْر إناء یشرب فیه» .

3.کذا فی النسخة، بکسر اللاّم من (أرجلِکم) وهی قراءة معروفة .

4.فی التهذیب: «من رجلیه» وقد کُتبت فی النسخة ثمّ شطب علیها .

5.تهذیب الأحکام ۱: ۷۶/ حدیث ۴۰ (باب صفة الوضوء) وزاد فی آخره: فقالا هذا ما هو ؟ قال: هذا عظم الساق. ورواه محمّد بن یعقوب الکلینی فی الکافی۳: ۲۵ مفصلاً باسناده عن ابن أبی عمیر..

6.فی النسخة کتب هنا: «الباقر» .


ثلاثة و أربعون حدیثاً - صفحه 299

«کانَ رَسُولُ اللهِ صلّى الله علیه وسلّم یَغْتَسِلُ بِصاع ۱ مِن ماء، و یَتَوَضَّأُ بِمُدٍّ مِن ماء» ۲  .

الحدیث التاسع

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسناد المذکور عن الحُسین بن سعید، عن حَمّاد بن عیسى، عن حَرِیْز، عن زُرارة، عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال:
قال النبیّ (علیه السلام): «عِمادُ دِیْنِکُم الصَلاةُ» ۳  .

الحدیث العاشر

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسناد عن أبی جعفر الطوسیّ، عن أحمد بن محمّد، عن البَرقی، عن ابن أبی عُمیر، عن هِشام بن الحَکَم، عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال:
قال رسول الله (صلى الله علیه وآله): «یا معشرَ الأنصارِ، إِنَّ اللهَ قَدْ أَحْسَنَ عَلیکُم الثَناءَ ۴ فَماذا تَصْنَعُونَ ؟» قالوا: نَسْتَنْجِی بِالماءِ ۵  .

الحدیث الحادی عشر

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسناد عن أبی جعفر، عن الحُسین بن سعید، عن ابن أبی عُمیر، عن بعض


1.جاء فی هامش النسخة: «الصاع أربعة أمداد، کلّ مدّ رطلان وربعٌ بالعراقی، ورطلٌ ونصفٌ بالمدنی» . أنظر: قواعد الأحکام ۱: ۳۴۰، إیضاح الفوائد ۱: ۱۸۱ .

2.تهذیب الأحکام ۱: ۱۳۶/ حدیث ۶۸ (باب حکم الجنابة وصفة الطهارة منها)، الاستبصار ۱: ۱۲۱/ حدیث ۲ (باب مقدار الماء الذی یجزئ فی غسل الجنابة والوضوء)، وزاد فی آخره: والمدّ رطل ونصف، والصاع ستّة أرطال .

3.رواه الشیخ الطوسی (رحمه الله) فی تهذیب الأحکام ۱: ۱۷۴/ حدیث ۶۸ (باب حکم الحیض والاستحاضة والنفاس والطهارة من ذلک) فی نهایة حدیث طویل .

4.فی الأصل: إلینا .. والصحیح ما أثبتناه من المصدر .

5.تهذیب الأحکام ۱: ۳۵۴/ حدیث ۱۵ (باب آداب الأحداث الموجبة للطهارة) .


ثلاثة و أربعون حدیثاً - صفحه 300

أصحابِنا، عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: «إِنَّ رَجلاً تَوَضَّأَ وَصَلَّى .
فقالَ لهُ رَسُول اللهِ (صلى الله علیه وآله): «أَعِدْ صلاتَکَ و وُضُوءَکَ» فَفَعَلَ، فتوضّأ ۱ وصلّى .
فقالَ النبیُّ (علیه السلام) ۲: «أَعِدْ وُضُوءَکَ و صَلاتَکَ» فَفَعَلَ، و تَوَضَّأَ و صَلَّى .
فقالَ النبیُّ (علیه السلام) ۳: «أَعِدْ وُضُوءَکَ و صَلاتَکَ» .
فأَتَى أَمِیرَالمُؤْمِنینَ (علیه السلام) فَشکا إِلیهِ ذلکَ ۴  .
فقالَ: «هَلْ سَمَّیْتَ حَیْثُ تَوَضَّأَتَ ؟» قال: لا .
قالَ: «فَسمِّ ۵ عَلى وُضُوءِکَ» .
فَسَمَّى، فَصَلَّى، فَأَتَى النَبِیَّ (صلى الله علیه وآله) ۶ فَلَمْ یَأْمُرْهُ أَنْ یُعِیدَ الوُضُوءَ ۷ » ۸  .

الحدیث الثانی عشر

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسناد المذکور عن أبی جعفر، عن الحُسین بن سعید (عن حَمّاد) ۹ عن
حَرِیْز ۱۰ عن زُرارة، عن أبی جعفر (علیه السلام) قالَ: سَمِعْتُهُ یقولُ: جَمَعَ عُمر بن الخَطّاب


1.فی التهذیب والاستبصار: وتوضّأ .. بدلاً من: فتوضّأ .

2.زاد فی الاستبصار: له .

3.فی التهذیب والاستبصار: فشکى ذلک إلیه .

4.فی الاستبصار: سمّ .. بدلاً من: فسمّ .

5.جاءت العبارة فی التهذیب هکذا: فسمّى وتوضّأ وصلّى وأتى النبیّ (صلى الله علیه وآله) . وفی الاستبصار کما فی المتن وفیه: «وصلّى» بدلاً من «فصلّى» .

6.«الوضوء» لیست فی التهذیب والاستبصار .

7.تهذیب الأحکام ۱: ۳۵۸/ حدیث ۵ (باب صفة الوضوء والفرض منه)، الاستبصار ۱: ۶۸/ حدیث ۱۴ (باب التسمیة على حال الوضوء) .

8.الزیادة من المصدر .

9.فی الأصل: «جریر» والتصویب من التهذیب  .


ثلاثة و أربعون حدیثاً - صفحه 301

أَصْحابَ النبیِّ (علیه السلام) وفیهم عَلیٌّ (علیه السلام) فقال: ما تقولُ ۱ فی المَسْحِ على الخُفَّیْنِ ؟
فقامَ المُغیرة بن شُعبة فقالَ: رَأَیْتُ رَسُولَ اللهِ (صلى الله علیه وآله)یَمْسَحُ على الخُفَّیْنِ .
فقالَ عَلیٌّ: «قَبْلَ المائِدَةِ أو بَعْدَها ؟»
فقالَ: لا أَدْرِی .
فقال (عَلیٌّ (علیه السلام)) ۲: «سَبَقَ الکِتابُ الخُفَّیْنِ، إِنَّما نَزَلَتْ ۳ المائِدَةُ قَبْلَ أَنْ یُقْبَضَ بِشَهْرَیْنِ أو ثَلاثَة» ۴  .

الحدیث الثالث عشر

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسناد عن أبی جعفر الطوسیّ، عن علیّ بن إبراهیم، عن أبیه، عن ابن أبی عُمیر، عن حَفْص بن البَخْتَرِی، عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال:
قال رَسُولُ اللهِ (صلى الله علیه وآله)(لِعَلِیٍّ (علیه السلام)) ۵: «یا عَلِیُّ، إِذا أَنا مُتُّ فاغْسِلْنِی سَبْعَ قِرَب مِن بِئْرِ غرس ۶ » ۷  .

الحدیث الرابع عشر

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسناد المذکور عن أبی جعفر الطوسیّ، بإسناده المتقدّم عن محمّد بن یعقوب، عن علیّ بن إبراهیم، عن أبیه، عن حَمّاد، عن حَرِیْز، عن إسماعیل بن


1.فی التهذیب: تقولون .. بدلاً من: تقول .

2.ما بین القوسین من التهذیب .

3.فی التهذیب: أنزلت .. بدلاً من: نزلت .

4.تهذیب الأحکام ۱: ۳۶۱/ حدیث ۲۱ .

5.ما بین القوسین من الاستبصار .

6.کذا الصواب ـ وفی النسخة بالمهملة خطأٌ ـ قال الحمویّ فی حرف الغین: بئر غَرْس: بالمدینة، جاء ذکرها فی غیر حدیث، وهی بِقُباء، وکان النبیُّ (صلى الله علیه وآله) یستطیب ماءها ویبارک فیه، وقال لعلیّ(علیه السلام): «إذا أنا مُتُّ فاغسلنی من ماء بئر غرس بِسبع قِرَب»...وقال فیها: «إنّ فیها عیناً من عُیون الجنّة» .

7.الاستبصار ۱: ۱۹۶/ حدیث ۲ (باب حدّ الماء الّذی یغسّل به المیّت) .


ثلاثة و أربعون حدیثاً - صفحه 302

جابِر، و زُرارة، عن أبی جعفر (علیه السلام) قال: قلتُ لهُ: کَیْفَ رَأَیْتَ الشَهِیْدَ یُدْفَنُ بِثِیابِهِ ؟ ۱
قال: «نَعَمْ فی ثِیابِهِ بِدِمائِهِ، ولا یُحَنَّطْ، ولا یُغَسَّلْ ۲ ویُدفَنُ کَما هُوَ» .
ثمّ قال: «دَفَنَ رَسُولُ اللهِ (صلى الله علیه وآله) عَمَّهُ حَمْزَةَ فِی ثِیابِهِ بِدِمائِهِ التی اُصِیْبَ ۳ فِیها و رَداهُ ۴ النبیُّ (صلى الله علیه وآله)بِرِداء فَقَصُرَ عَن رِجْلَیهِ فَدَعا لَهُ بِأِذْخِر فَطَرَحَهُ عَلیه وصَلَّى عَلَیْهِ سَبْعِینَ صلاةً و کَبَّرَ عَلَیهِ سَبْعِینَ تَکْبِیْرَةً ۵ » ۶  .

الحدیث الخامس عشر

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسناد عن أبی جعفر [ عن ] محمّد بن الحُسین، عن محمّد بن عیسى، عن محمّد بن سعید، عن إسماعیل بن أبی زِیاد، عن أبی جعفر (علیه السلام) ۷ عن آبائه (عن علیٍّ (علیه السلام)) ۸ قال:
قال رسول الله (صلى الله علیه وآله): «نِعْمَ الکَفَنُ الحُلّةُ، ونِعْمَ الاُضْحِیَةُ الکَبْشُ الأَقْرَنُ ۹ » ۱۰  .


1.فی الکافی والتهذیب والاستبصار: بدمائه .. بدلاً من: بثیابه .

2.فی الاستبصار: ولا یغسّل ولا یحنّط .

3.کذا فی الکافی والتهذیب، ولکن جاء فی الأصل: اُصیبت .

4.فی التهذیب: زاده .. بدلاً من: ردّاه .

5.من قوله (علیه السلام): (ثمّ قال: دفن) إلى هنا لا یوجد فی الاستبصار .

6.تهذیب الأحکام ۱: ۳۳۱/ حدیث ۱۳۸، الاستبصار ۱: ۲۴۱/ حدیث ۴ (باب المقتول شهیداً بین الصفّین)، وأورده محمّد بن یعقوب الکلینی فی الکافی ۳: ۲۱۱/ حدیث ۲ (باب القتلى) .

7.زاد فی الاستبصار: عن أبیه .

8.ما بین القوسین من التهذیب والاستبصار .

9.جاء فی هامش النسخة نقلاً عن صحاح الجوهریّ ۴: ۲۱۸۱: «القَرَنُ: مصدر قولک: «رجلٌ أقْرَنُ بیِّن القَرَنِ» وهو المقرون الحاجبین» .

10.تهذیب الأحکام ۱: ۴۳۷/ حدیث ۵۱ (باب فی تلقین المحتضرین)، الاستبصار ۱: ۲۳۷/ حدیث ۴ (باب أنّ الکفن لا یکون إلاّ قطناً) .


ثلاثة و أربعون حدیثاً - صفحه 303

الحدیث السادس عشر

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسناد عن أبی جعفر الطوسیّ، عن حُمَید بن زِیاد، عن ابن سماعة، عن عَبدالله ابن جَبَلة، عن محمّد بن مسعود، عن عَنْبَسة بن مصعب، عن أبی عبدالله(علیه السلام)قال:
قال رسول الله (صلى الله علیه وآله): «مَن استقبلَ جَنازَةً أو رَآها فقال: «اللهُ أَکْبَرُ هذا ما وَعَدَنا اللهُ و رَسُولُهُ و صَدَقَ اللهُ و رَسُولُهُ، اللهمَّ زِدْنا إِیْماناً وتَسْلِیماً، الحمدُ للهِ الذی تَعَزَّزَ بِالقُدْرَةِ، وقَهَرَ العِبادَ بِالمَوْتِ» لَمْ یَبْقَ فِی السَماءِ مَلَکٌ إِلاّ بَکَى رَحْمَةً لِصَوْتِهِ» ۱ .

الحدیث السابع عشر

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسناد عن الشیخ أبی جعفر الطوسیّ، بإسناده إلى الحُسین بن سعید، عن ابن أبی عُمیر، عن عُمر بن اُذَیْنة، عن فُضَیْل ۲ عن أحدهما (علیهما السلام) :
«أنّ رَسُولَ الله (صلى الله علیه وآله) کانَ یُصَلِّی بَعْدَ ما انْتَصَفَ ۳ اللیلُ ثَلاثَ عَشَرَةَ رَکْعَةً» ۴  .

الحدیث الثامن عشر

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسناد عن أبی جعفر الطوسیّ، بإسناده عن الحُسین بن سعید، عن صفوان، عن أبی أیّوب، عن عَبَدَة النیسابوری ۵ قال: قلتُ لأبی عبدالله (علیه السلام): جُعِلْتُ


1.تهذیب الأحکام ۱: ۴۵۲/ حدیث ۱۱۶ (باب فی تلقین المحتضرین)، الکافی ۳: ۱۶۷/ حدیث ۳ (باب القول عنه رؤیة الجنازة) .

2.کذا فی المصادر، وفی النسخة «فَضْل» مضبوطاً .

3.فی التهذیب والاستبصار: ینتصف .. بدلاً من: انتصف .

4.تهذیب الأحکام ۲: ۱۱۷/ حدیث ۲۱۰ (باب فی کیفیّة الصلاة وصفتها ...)، الاستبصار ۱: ۲۷۹/ حدیث ۱ (باب أوّل وقتِ نوافل اللیل) .

5.فی التهذیب: السابوری .. بدلاً من: النیسابوری .


ثلاثة و أربعون حدیثاً - صفحه 304

فِداکَ، إِنَّ الناسَ یَرْوُونَ عَن النَبیِّ (صلى الله علیه وآله وسلم) أَنَّ فِی اللیلَ لَساعَةً لا یَدْعُو فِیها عَبْدٌ مُؤْمِنٌ بِدَعْوَة إِلاّ اسْتُجِیْبَتْ ۱ لَهُ ؟
قالَ: «نَعَمْ» .
قُلتُ: مَتَى هِیَ ؟
قالَ: «مَا بَیْنَ نِصْفِ اللیلِ إِلى الثُلُثِ الثانی ۲ » .
قلتُ: لَیْلةٌ مِن اللیَالِی، أَوْ کُلُّ لَیْلَة ؟
فقالَ: «کُلُّ لَیْلَة» ۳  .

الحدیث التاسع عشر

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسناد عن أبی جعفر، عن الحُسین بن سعید، عن عَبدالله ۴ بن المُغیرة، عن أبی أیّوب قال: حدّثنی أبو بصیر قال: قال أبو عبدالله (علیه السلام): «إِنَّ رَسُولَ اللهِ (صلى الله علیه وآله) قالَ لأصحابِهِ ذاتَ یَوْم: أَرَأَیْتُم لَو جَمَعْتُم ما عِنْدَکُم مِن الثِیاب والآنِیَةِ ; ثُمَّ وَضَعْتُم بَعْضَهُ على بَعْض ; تَرَوْنَهُ یَبْلُغُ السَماءَ ؟»
فقالُوا ۵: لا، یا رَسُولَ اللهِ .
فقالَ: «یَقُولُ أَحَدُکُم إِذا فَرَغَ مِن صَلاتِهِ: «سُبْحانَ اللهِ والحَمْدُ للهِ ولا إِلهَ إِلاّ اللهُ واللهُ أَکْبَرُ» ثلاثینَ مَرَّةً، وهُنَّ یَدْفَعْنَ الهَدْمَ والغَرَقَ والحَرْقَ والتَرَدِّیَ فِی البِئْرِ وأَکْلِ السَبُعِ ومِیْتَةَ السُوْءِ والبَلِیَّةَ التی نَزَلَتْ على العَبْدِ فِی ذلکَ الیَوْمِ» ۶  .


1.فی التهذیب والأمالی: استجیب .. بدلاً من: استجیبت .

2.فی التهذیب: الباقی .. وفی الأمالی: الباقی منه .

3.تهذیب الأحکام ۲: ۱۱۸/ حدیث ۲۱۲ (باب فی کیفیّة الصلاة وصفتها) .

4.فی الأصل: أبی عبدالله .

5.فی التهذیب: قالوا .. بدلاً من: فقالوا .

6.تهذیب الأحکام ۲: ۱۰۷/ حدیث ۱۷۴، الباب المذکور، و أسنده الشیخ الصدوق فی ثواب الأعمال: ۱۱ ـ ۱۲ بسند آخر .


ثلاثة و أربعون حدیثاً - صفحه 305

الحدیث العشرون

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسناد عن أبی جعفر، عن الحُسین بن سعید، عن مُعاویة بن شُرَیح، عن مُعاویة بن وهب، عن عَمرو بن نَهِیک، عن سَلامة ۱ المکّی، عن أبی جعفر (علیه السلام)قال: أتى رجلٌ إِلى النبیِّ (صلى الله علیه وآله) شَبِیْهَ ۲ الهُذَیْل، فقالَ لهُ ۳: یا رَسُولَ اللهِ، إِنِّی شَیْخٌ
قَدْ کَبُرَ سِنِّی و ضَعُفَ ۴ قُوتی عن عَمَل کُنْتُ قَدْ عَوَّدْتُهُ نَفْسِی مِن صَلاة وصِیام وحَجٍّ وجِهاد، فَعَلِّمْنِی ـ یا رَسُولَ اللهِ ـ کَلاماً یَنْفَعُنِی اللهُ بِهِ، وخَفِّفْ عَلیَّ یا رَسُولَ اللهِ .
فقالَ: «أَعِدْ» فأَعادَ ثَلاثَ مَرّات .
فقالَ لهُ رَسُولُ اللهِ (صلى الله علیه وآله): «ما حَوْلَکَ شَجَرَةٌ ولا مَدَرَةٌ إِلاّ و قَدْ بَکَتْ مِن رَحْمَتِکَ، فإِذا صَلَّیْتَ الصُبْحَ فقُلْ عَشْرَ مَرّات: «سُبْحانَ اللهِ العَظِیْمِ و بِحَمْدِهِ، ولا حَوْلَ ولا قُوَّةَ إِلاّ بِاللهِ العَلِیِّ العَظِیْمِ» فإِنَّ اللهَ یُعافِیْکَ بِذلکَ مِن العَمى والجُنُوْنِ والجُذامِ والفَقْرِ والهَدْمِ» ۵  .
فقالَ: یا رَسُولَ اللهِ، هذا لِلدُنْیا، فَما لِلآخِرَةِ ؟
فقالَ: «تَقُولُ فِی دُبُرِ کُلِّ صَلاة: «اللّهُمَّ اهْدِنِی مِن عِنْدِکَ، و أَفِضْ عَلَیَّ مِن فَضْلِکَ، وانْشُرْ عَلَیَّ مِن رَحْمَتِکَ، وأَنْزِلْ عَلَیَّ مِن بَرَکاتِکَ» .
فقالَ ۶: فَقَبَضَ عَلَیْهِنَّ بِیَدِهَ ثُمَّ مَضَى .


1.کذا فی الأصل، ولکن فی التهذیب والأمالی للصدوق: سلام .

2.فی التهذیب: شیبة الهذیل .. وفی الأمالی للصدوق: شیبة الهذلی .

3.له، لیست فی التهذیب .

4.فی التهذیب والأمالی للصدوق: ضعفت .. بدلاً من: ضعف .

5.فی التهذیب والأمالی للصدوق: الهرم .. بدلاً من: الهدم .

6.فی التهذیب: قال .. بدلاً من: فقال .


ثلاثة و أربعون حدیثاً - صفحه 306

قالَ ۱ رَجلٌ لابنِ عَبّاس: شدَّ ما قَبَضَ عَلَیْها خالُکَ ۲  !
قالَ: فَقالَ النَبِیُّ (علیه السلام): «أَمَا إِنَّهُ إِنْ وَافَى بِها یَوْمَ القِیامَةِ لَمْ یَدَعْها مُتَعَمِّداً فَتَحَ اللهُ لَهُ ثَمانِیَةَ أَبْوابِ الجَنَّةِ یَدْخُلُ مِن أَیِّها شَاءَ» ۳  .

الحدیث الحادی والعشرون

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسناد عن أبی جعفر، عن محمّد بن أحمد بن یحیى، عن (أبی) ۴ جعفر، عن أبی الجوزاء، عن الحُسین بن عَلْوان، عن عُمَر بن خلاّد ۵ عن عاصم بن أبی النُجُود الأسدی، عن ابن عُمَر، عن الحُسین ۶ بن علیٍّ (علیه السلام) قال: سمعتُ أبی ; علیَّ بن أبی طالب (علیه السلام) یقول :
قال رسولُ الله (صلى الله علیه وآله): «أَیُّما امْرُؤٌ مُسلِمٌ جَلَسَ فِی مُصلاّهُ الذی صَلّى فیه الفَجْرَ یَذْکُرُ اللهَ حتّى تَطْلُعَ الشَمْسُ کان له من الأجر کَحاجِّ رَسُولِ اللهِ (صلى الله علیه وآله) ۷ وغُفِرَ لَهُ، فإِنْ جَلَسَ فِیْهِ حتّى تکونَ ساعةٌ تَحُلُّ فِیها الصَلاةُ فَصَلَّى رَکْعَتَینِ أوْ أَرْبَعاً ; غُفِرَ لَهُ ما سَلَفَ، و کانَ لَهُ مِن الأجْرِ کَحاجِّ بَیْتِ اللهِ» ۸  .


1.فی التهذیب: فقال .. بدلاً من: قال .

2.کتب هنا فی الأصل: «المراد به السائل» .

3.تهذیب الأحکام ۲: ۱۰۶/ حدیث ۱۷۲ ـ ۱۷۳، الباب المذکور، ورواه الصدوق فی الأمالی: ۱۰۹ ـ ۱۱۰/ حدیث ۶ (المجلس الثالث عشر)، وثواب الأعمال: ۱۵۹ والخصال: ۲۲۰/ حدیث ۴۵: عن أبیه، عن سعد بن عبدالله، عن أحمد بن محمّد، عن الحسین بن سعید، عن ابن أبی عمیر، عن معاویة بن وهب .. (إلى آخر الإسناد المذکور فی المتن) .

4.ما بین القوسین من التهذیب .

5.فی التهذیب والاستبصار: «عمرو بن خالد» بدلاً من: «عمر بن خلاّد» .

6.فی المصادر: «الحَسَن» بدلاً من: الحُسین .

7.فی المصادر: بیت الله .. بدلاً من: رسول الله (صلى الله علیه وآله) .

8.تهذیب الأحکام ۲: ۱۳۸/ حدیث ۳۰۳، الباب المذکور، الاستبصار ۱: ۳۵۰/ حدیث ۱ (باب کراهیّة النوم بعد صلاة الغداة)، ورواه الشیخ الصدوق فی الأمالی: ۶۸۱/ حدیث ۳ (المجلس السادس والثمانون)، وثواب الأعمال: ۴۵: عن أبیه، عن سعد بن عبدالله، عن أحمد بن أبی عبدالله، عن أبی الجوزاء .. (وساق الحدیث متناً وسنداً کما فی المتن) .


ثلاثة و أربعون حدیثاً - صفحه 307

الحدیث الثانی والعشرون

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسناد عن أبی جعفر، فی الصحیح، عن محمّد بن یعقوب، عن علیّ بن إبراهیم، عن أبیه، عن ابن أبی عُمیر، عن ابن بُکَیر قال: سألتُ ۱ أبا عبدالله (علیه السلام)عن الصلاةِ فی الثعالِبِ والفَنَکِ والسِنْجابِ، وغیرِه من الوَبَرِ ؟
فأَخْرَجَ کِتاباً زَعَمَ أَنَّهُ إِمْلاءُ رَسُولِ اللهِ (صلى الله علیه وآله): «إِنَّ الصلاةَ فِی وَبَرِ کُلِّ (شَیْء) ۲ حرَام أَکْلُهُ ; فالصلاةُ فِی وَبَرِهِ و شَعْرِهِ و جِلْدِهِ و بَوْلِهِ و رَوْثِهِ و کُلِّ شَیْء مِنهُ فاسِد، لا تُقْبَلُ تِلْکَ الصلاةُ حَتّى یُصَلِّیَ فِی غَیْرِهِ مِمّا أَحَلَّ اللهُ أَکْلَهُ» .
ثمّ قالَ: «یا زُرارةُ، هذا عَن رَسُولِ اللهِ (صلى الله علیه وآله) فاحْفَظْ ذلکَ .
یا زُرارةُ، فإِنْ کانَ مِمّا یُؤْکَلُ لَحْمُهُ فالصلاةُ فِی وَبَرِهِ و بَوْلِهِ و شَعْرِهِ و رَوْثِهِ و أَلْبانِهِ وکُلِّ شَیْء مِنهُ جائِزٌ، إِذا عَلِمْتَ أَنَّهُ ذَکِیٌّ قَدْ ذَکَّاهُ الذِبْحُ .
وإِنْ کانَ غَیْرَ ذلکَ مِمّا نُهِیْتَ ۳ عَن أَکْلِهِ أوْ حُرِّمَ علیکَ أَکْلُهُ ; فالصلاةُ فِی کُلِّ شَیْء مِنهُ فاسدٌ ; ذکّاهُ الذِبْحُ أوْ لَمْ یُذَکِّهِ» ۴  .

الحدیث الثالث والعشرون

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسناد عن أبی جعفر [ عن ] محمّد بن علیّ بن مَحْبُوب، عن العبّاس، عن


1.فی المصادر: سأل زرارة .. بدلاً من: سألت .

2.الزیادة من المصادر .

3.فی المصادر زاد کلمة: قد .

4.تهذیب الأحکام ۲: ۲۰۹/ حدیث ۲۶، الباب المذکور، الاستبصار ۱: ۳۸۳ ـ ۳۸۴/ حدیث ۱ (باب الصلاة فی الفنک والسموّر والسنجاب)، وأیضاً رواه محمّد بن یعقوب الکلینی فی الکافی ۳: ۳۹۷/ حدیث ۱ (باب اللباس الّذی تکره الصلاة فیه وما لا تکره) .


ثلاثة و أربعون حدیثاً - صفحه 308

عَبدالله بن المُغیرة، عن أبان، عن عبدالرحمان: أَنَّ أبا عبدالله (علیه السلام) قال: «إِذا صَلَّیْتَ ; فَصَلِّ فِی نَعْلَیْکَ إِذا کانَتْ طاهِرةً ; فإِنَّهُ یُقالُ: «ذلکَ مِن السُنَّةِ» ۱  .

الحدیث الرابع والعشرون

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسناد عن أبی جعفر ; فی الصحیح، عن الحُسین بن سعید، عن فضالة بن أَیُّوب، عن العلاء، عن محمّد بن مُسلم، عن أبی جعفر (علیه السلام) قال: أَتَى رَسُولُ اللهِ (صلى الله علیه وآله)فقالَ: «اَدْعُو اللهَ أَنْ یُدْخِلَنِی الجَنَّةَ، أعنی بِکَثْرَةِ السُجُوْدِ» ۲  .

الحدیث الخامس والعشرون

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسناد عن أبی جعفر، عن محمّد بن علیّ بن مَحْبُوب، عن محمّد بن الحُسین، عن محمّد بن عَبدالله بن زُرارة، عن عیسى بن عُبَیدالله ۳ الهاشمیّ، عن أبیه، عن جدّه، عن علیٍّ (علیه السلام) قال:
قال رسول الله (صلى الله علیه وآله): «إِنَّ عَمُودَ الدِینِ الصلاةُ، وهیَ أَوَّلُ ما یُنْظَرُ فِیهِ مِن عَمَلِ ابنِ آدَمَ ; فإِنْ صَحَّتْ ; نُظِرَ فِی عَمَلِهِ، وإِنْ لَمْ تَصِحَّ لَمْ یُنْظَرْ فِی بَقِیَّةِ عَمَلِهِ» ۴  .

الحدیث السادس والعشرون

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسناد عن أبی جعفر، عن محمّد بن علیّ بن مَحْبُوب، عن محمّد بن الحُسین ،


1.تهذیب الأحکام ۲: ۲۳۳/ حدیث ۱۲۷ (باب فی ما لا یجوز الصلاة فیه من اللباس والمکان)، وأیضاً رواه الشیخ الصدوق فی من لا یحضره الفقیه ۱: ۵۶۸/ حدیث ۱۵۶۹ .

2.تهذیب الأحکام ۲: ۲۳۶/ حدیث ۳ (باب فضل الصلاة والمفروض منها والمسنون) و النصّ فیه: قال: أَتَى رَسُولَ اللهِ(صلى الله علیه وآله) رَجُلٌ فقالَ: اُدْعُ اللهَ أَنْ یُدْخِلَنِی الجَنَّةَ . فقال(صلى الله علیه وآله): «أَعِنِّی بِکَثْرَةِ السُجُوْدِ» . ورواه الشیخ الصدوق فی من لا یحضره الفقیه ۱: ۲۱۰/ حدیث ۶۳۵ .

3.فی التهذیب: عبدالله .. بدلاً من: عبیدالله .

4.تهذیب الأحکام ۲: ۲۳۷/ حدیث ۵ (الباب المذکور) .


ثلاثة و أربعون حدیثاً - صفحه 309

عن وَهْب ۱ بن حَفْص، عن أبی بَصِیْر، عن أبی جعفر (علیه السلام) قال:
قالَ رَسُولُ الله (صلى الله علیه وآله): «لَو کانَ عَلى بابِ ۲ أَحَدِکُم نَهَرٌ فاغْتَسَلَ کُلَّ یَوْم مِنه خَمٌسَ مرّات ; لَکانَ لا یَبْقَى ۳ فِی جَسَدِهِ مِن الدَرَنِ ۴ شَیْءٌ ؟» .
قُلنا: لا .
قالَ: «فإِنَّ مَثَلَ الصَلاةِ کَمَثَلِ النَهَرِ الجارِی، کُلّما صُلّی صَلاةٌ کُفِّرَتْ ما بَیْنَهما مِن الذُنُوبِ» ۵  .

الحدیث السابع والعشرون

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسناد عن علیٍّ (علیه السلام) قال:
قال رَسُولُ اللهِ (صلى الله علیه وآله): «انْتِظارُ الصَلاةِ بَعْدَ الصَلاةِ کَنْزٌ مِن کُنُوزِ الجَنَّةِ» ۶  .

الحدیث الثامن والعشرون


1.فی التهذیب: وهیب .. بدلاً من: وهب .

2.زاد فی التهذیب: دار .

3.کذا فی النسخة، وکان التهذیب: أکانَ یَبْقَى ؟ .

4.جاء فی هامش النسخة نقلاً عن صحاح الجوهریّ ۴: ۲۱۱۲: «الدَرَنُ: الوَسَخُ» .

5.تهذیب الأحکام ۲: ۲۳۷/ حدیث ۵، الباب المذکور، ورواه جعفر بن محمّد بن شریح الحضرمی فی أصله: ۲۳۷/ حدیث ۸۰، عن جابر .

6.تهذیب الأحکام ۲: ۲۳۷/ الحدیث ۶ (الباب المذکور) والسند فیه: محمّد بن علیّ بن محبوب، عن محمّد بن الحسین، عن محمّد بن عبدالله بن زرارة، عن عیسى بن عبدالله الهاشمی، عن أبیه، عن جدّه، علیّ (علیه السلام) .


ثلاثة و أربعون حدیثاً - صفحه 310

قال رَسُولُ اللهِ (صلى الله علیه وآله): «لِکُلِّ شَیْء وَجْهٌ، و وَجْهُ دِیْنِکُم الصَلاةُ ; فَلا یُشِیْنَنَّ أَحَدُکُم وَجْهَ دِیْنِهِ، و لِکُلِّ شَیْء أَنْفٌ و أَنْفُ الصَلاةِ التَکْبِیْرُ» ۱  .

الحدیث التاسع والعشرون

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسناد عن أبی جعفر، عن أحمد بن إدریس، عن محمّد بن عبدالجبّار، عن صَفوان، عن حمزة بن حُمْران، عن عُبَید بن زُرارة، عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال :
قال رَسُولُ اللهِ (صلى الله علیه وآله): «مَثَلُ الصَلاةِ مَثَلُ عَمُودِ الفُسْطاطِ ۲  ; إِذا ثَبَتَ العَمُودُ نَفَعَت الأطْنابُ والأَوْتادُ والغِشاءُ، و إِذا انْکَسَرَ لَم تَنْفَع ۳ طُنُبٌ ولا وَتِدٌ ولا غِشاءٌ» ۴  .

الحدیث الثلاثون

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسناد عن أبی جعفر، عن سعد بن موسى، عن موسى بن جعفر، عن بعض أصحابِنا، عن (عُبَیدالله بن) ۵ عَبدالله الدِهقان، عن واصل بن سُلیمان، عن عَبدالله ابن سنان، عن أبی عبدالله (علیه السلام)قال:
قال رسول الله (صلى الله علیه وآله): «ما مِن صَلاة یَحْضَرُ وَقْتُها إِلاّ نادَى مَلَکٌ بَیْنَ یَدَی اللهِ: أَیُّها الناسُ، قُوْمُوا إِلى نِیْرانِکُم التی أَوْقَدْتُمُوها عَلى ظُهُوْرِکُم فَأَطْفِئُوها بِصَلاتِکُم» ۶  .


1.تهذیب الأحکام ۲: ۲۳۷ ـ ۲۳۸/ الحدیث ۹، الباب المذکور .

2.کتب فی هامش النسخة نقلاً عن صحاح الجوهریّ ۳: ۱۱۵۰: «الفسطاط: بیت من شعر» .

3.فی التهذیب: ینفع .. بدلاً من: تنفع .

4.تهذیب الأحکام ۲: ۲۳۸/ حدیث ۱۱، الباب المذکور، ورواه الکلینی ۳: ۲۶۶/ حدیث ۹ (باب فضل الصلاة) بإسناده: عن أحمد بن إدریس . وانظر :المحاسن للبرقی ۱: ۴۴ .

5.أضفناه من مصادر الحدیث .

6.تهذیب الأحکام ۲: ۲۳۸/ حدیث ۱۳، الباب المذکور، ورواه الشیخ الصدوق فی من لا یحضره الفقیه ۱: ۲۰۸/ حدیث ۶۲۴، الأمالی: ۵۸۵/ حدیث ۳ (المجلس الخامس والسبعون)، ثواب الأعمال: ۳۵ .رواه مرّةً عن والده عن محمّد بن یحیى، عن محمّد بن أحمد، عن موسى بن جعفر، عن عبیدالله بن عبدالله الدهقان .. واُخرى: عن محمّد بن موسى بن المتوکّل، عن علیّ بن الحسین السعدآبادی، عن أحمد بن محمّد بن خالد، عن أبیه، عن عبیدالله بن عبدالله الدهقان ..


ثلاثة و أربعون حدیثاً - صفحه 311

الحدیث الحادی والثلاثون

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسناد عن أبی جعفر، فی الصحیح، عن عَلیٍّ، عن أبیه، عن ابن أبی عُمیر، عن عُمَر بن اُذَیْنَة، عن زُرارة، عن أبی جعفر (علیه السلام) قال: «بَیْنا رَسُولُ اللهِ (صلى الله علیه وآله) جالِسٌ فِی المَسْجِدِ إِذْ دَخَلَ رَجُلٌ فَقام فَصَلَّى فَلَم یُتِمَّ رُکُوْعَهُ ولا سُجُوْدَه ; فقالَ (صلى الله علیه وآله): «نَقْرٌ ۱ کَنَقْرِ الغُرابِ، لَئِنْ ماتَ هذا و هکَذا صَلاتُهُ لََیمُوْتَنَّ عَلى غَیْرِ دِیْن ۲ » ۳  .

الحدیث الثانی والثلاثون

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسناد عن أبی جعفر، فی الصحیح، عن أحمد بن محمّد بن عیسى، عن حَمّاد، عن حَرِیْز، عن زُرارة، عن أبی جعفر (علیه السلام) قال: سَأَلْتُهُ عَمّا فَرَضَ اللهُ مِن الصلاةِ .
فقالَ: «خَمْسُ صَلَوات فِی اللیلِ والنهارِ» .
فقلتُ: هَلْ سَمَّاهُنَّ اللهُ و بَیَّنَهُنَّ فِی کِتابِهِ ؟
فقالَ: «نَعَمْ، قالَ اللهُ عزّ وجلّ (لِنَبِیِّهِ) 4:  أَقِمِ الصَّلاَةَ لِدُلُوکِ الشَّمْسِ إِلَى


1.کتب فی هامش النسخة نقلاً عن صحاح الجوهری ۲: ۸۳۴: «نقر الطائر الحبّة ینقرها نقراً: التقطها» .

2.فی التهذیب: دینی .. بدلاً من: دین .

3.تهذیب الأحکام ۲: ۲۳۹/ حدیث ۱۷، الباب المذکور، وأسنده محمّد ین یعقوب الکلینی فی الکافی ۳: ۲۶۸/ حدیث ۶ (باب من حافظ على صلاته أو ضیعها): عن علیّ بن إبراهیم ..

4.الزیادة من التهذیب .


ثلاثة و أربعون حدیثاً - صفحه 312

غَسَقِ اللَّیْلِ 1 و دُلُوْکُها زَوَالُها، فَفِیما بَیْنَ دُلُوْکِ الشَمْسِ إِلى غَسَقِ اللیْلِ أَرْبَعُ صَلَوات ; سَمّاهُنَّ و بَیَّنَ وَقْتَهُنَّ، و غَسَقُ اللیْلِ انْتِصافُهُ .
ثمّ قالَ:  وَقُرْآنَ الْفَجْرِ إِنَّ قُرْآنَ الْفَجْرِ کَانَ مَشْهُوداً  فهذِهِ الخامِسَةُ .
وقالَ فِی ذلکَ:  وَأَقِمِ الصَّلاَةَ طَرَفَیِ النَّهَارِ 2 و طَرَفاهُ المَغْرِبُ والغَداةُ .
 وَزُلَفاً مِنَ اللَّیْلِ  وهِیَ صَلاةُ العِشاءِ الآخِرَةِ .
(وقال) 3 حافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ وَالصَّلاَةِ الْوُسْطَى 4 و هِیَ صَلاةُ الظُهْرِ، وهِیَ أَوَّلُ صَلاة صَلاّها رَسُولُ اللهِ (صلى الله علیه وآله) و هِیَ وَسَطُ النَهارِ ; وَسَطَ صَلاتَیْنِ بِالنهارِ: صَلاةِ الغَداةِ وصَلاةِ العَصْرِ .
وفی بعض القراءة:  حافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ وَالصَّلاَةِ الْوُسْطَى  وصلاة العصر  وَقُومُوا لِلّهِ قَانِتِینَ 5  .
قالَ: نَزَلَتْ 6 هذهِ الآیةُ یَوْمَ الجُمُعَةِ و رِسُولُ اللهِ (صلى الله علیه وآله) فِی سَفَر، فَقَنَتَ فِیها و تَرَکَها عَلى حالِها فِی السَفَرِ و الحَضَرِ، و أَضافَ لِلمُقیْمِ رَکْعَتَیْنِ، و إِنَّما وُضِعَت الرَکْعتانِ اللتانِ أَضافَهُما النَبِیُّ (صلى الله علیه وآله) یَوْمَ الجُمُعَةِ لِلمُقِیْمِ لِمَکانِ الخُطْبَتَیْنِ مَعَ الإِمامِ ; فَمَنْ صَلَّى یَوْمَ الجُمُعَةِ فِی غَیْرِ جَماعَة فَلْیُصَلِّها أَرْبَعَ رَکَعات کَصَلاةِ الظُهْرِ فِی سائِرِ الأَیّامِ» 7  .


1.الزیادة من التهذیب .

2.سورة الإسراء، الآیة ۷۸ .

3.سورة هود، الآیة ۱۱۴ .

4.سورة البقرة، الآیة ۲۳۸ .

5.سورة البقرة، الآیة ۲۳۸، ولاحظ صحیح مسلم (۲/۱۱۲) سنن الترمذی(۴/۲۸۵) وتفسیر الطبری (/۵۷۱) والمصاحف السجستانی(ص۸۵) فقد رووها عن عائشة! .

6.فی التهذیب: فنزلت .. بدلاً من: نزلت .

7.تهذیب الأحکام ۲: ۲۴۱/ حدیث ۲۳، الباب المذکور، ورواه الشیخ الکلینی (رحمه الله) فی الکافی ۳: ۲۷۱/ حدیث ۱ (باب فرض الصلاة): عن علیّ بن إبراهیم، عن أبیه، عن حمّاد بن عیسى .. وأخرجه الشیخ الصدوق فی علل الشرایع ۲: ۳۵۴/ حدیث ۱ (باب العلّة الّتی من أجلها وضعت الرکعتان اللتان أضافهما النبیّ (صلى الله علیه وآله) یوم الجمعة): عن أبیه، عن سعد بن عبدالله، عن أحمد بن محمّد بن عیسى، عن علیّ بن حدید وعبدالرحمن بن أبی نجران، عن حمّاد بن عیسى ..


ثلاثة و أربعون حدیثاً - صفحه 313

الحدیث الثالث والثلاثون

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسناد عن أبی جعفر، فی الصحیح، عن علیٍّ، عن أبیه، عن ابن أبی عُمیر، عن حَمّاد، عن مَنصور، عن أبی عبدالله قال: «لَمّا هَبَطَ جِبْرِیل (علیه السلام) بِالأذانِ عِلى رِسُولِ اللهِ (صلى الله علیه وآله) کانَ رَأْسُهُ فِی حِجْرِ عَلِیّ، فَأَذَّنَ جِبْرِیلُ و أَقامَ، فَلَمّا انْتَبَهَ رَسُولُ اللهِ (صلى الله علیه وآله) قالَ: یا عَلِیُّ، سَمِعْتَ ؟
قالَ: نَعَمْ .
قالَ: حَفِظْتَ ؟
قالَ: نَعَمْ .
قالَ: اُدْعُ بِلالاً، فَعَلِّمْهُ .
فَدَعا عَلِیٌّ (علیه السلام) بِلالاً، فَعَلَّمَهُ» ۱  .

الحدیث الرابع والثلاثون

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسناد عن أبی جعفر، فی الضعیف، عن ۲ أحمد بن محمّد، عن البَرقی، عن النَوفَلی، عن السَکُونی، عن جعفر، عن أبیه، (عن آبائه) ۳ عن عَلِیٍّ (علیه السلام)عن


1.تهذیب الأحکام ۲: ۲۷۷/ حدیث ۱ (باب الأذان والإقامة)، ورواه محمّد بن یعقوب الکلینی فی الکافی ۳: ۳۰۲/ حدیث ۲ (باب بدء الأذان والإقامة وفضلهما وثوابهما): عن علیّ بن إبراهیم، والشیخ الصدوق فی من لا یحضره الفقیه ۱: ۲۸۲/ حدیث ۸۶۵ .

2.أضاف فی النسخة هنا کلمة «ابن»  .

3.ما بین القوسین من التهذیب .


ثلاثة و أربعون حدیثاً - صفحه 314

النَبِیِّ (صلى الله علیه وآله): «کانَ إِذا دَخَلَ المَسْجِدَ ـ و بِلالٌ یُقِیْمُ الصَلاةَ ـ جَلَسَ» ۱  .

الحدیث الخامس والثلاثون

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسنادعن أبی جعفر،فی الصحیح،عن محمّد بن علیّ بن مَحْبُوب، عن یَعقوب ۲ ابن یزید، عن ابن أبی عُمیر، عن مُعاویة بن وَهب، عن أبی عبدالله(علیه السلام)قال :
قال رَسُولُ اللهِ (صلى الله علیه وآله): «مَن أَذَّنَ فِی مِصْر مِن أَمْصارِ المُسلِمِینَ سَنَةً ; وَجَبَتْ لَهُ الجَنَّةُ» ۳  .

الحدیث السادس والثلاثون

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png۰.بالإسناد عن أبی جعفر، عن محمّد بن علیّ بن مَحْبُوب، عن محمّد بن الحُسین، عن محمّد بن حَسّان، عن عِیسى بن عَبدالله، عن أبیه، عن جدّه، عن عَلِیٍّ (علیه السلام) قال :
قال رَسُولُ اللهِ (صلى الله علیه وآله): «لِلمُؤَذِّنِ فِی ما بَیْنَ الأَذانِ والإِقامَةِ مِثْلُ أَجْرِ الشَهِیْدِ المُتَشَحِّطِ ۴ بِدَمِهِ فِی سَبِیْلِ اللهِ .
قالَ: قلتُ: یا رَسُولَ اللهِ، إِنَّهُم یَخْلُدُونَ ۵ عَلى الأَذانِ ؟!
قالَ: کَلاّ، إِنَّهُ یَأْتِی عَلى الناسِ زَمانٌ یَطْرَحُونَ الأَذانَ عَلى ضُعَفائِهِم، و تِلْکَ لُحُوْمٌ حَرَّمَها اللهُ عَلى النارِ» ۶  .


1.تهذیب الأحکام ۲: ۲۸۱/ حدیث ۲۰ (باب فی الأذان والإقامة) .

2.فی النسخة: یعفور .

3.تهذیب الأحکام ۲: ۲۸۳/ حدیث ۲۸، الباب المذکور، ورواه الشیخ الصدوق فی ثواب الأعمال: ۳۱: عن أبیه، عن سعد بن عبدالله، عن یعقوب بن یزید .

4.فی هامش النسخة: تَشَحّطَ المَقتُولُ بِدَمِهِ: أی اضطربَ فِیه  .

5.فی المصادر: یجتلدون .

6.تهذیب الأحکام ۲: ۲۸۳/ حدیث ۳۲، الباب المذکور، ورواه الشیخ الصدوق فی ثواب الأعمال: ۳۲: عن محمّد بن علیّ بن ماجیلویه، عن عمّه محمّد بن أبی القاسم، عن محمّد بن علیّ، عن عیسى بن عبدالله .. . وأخرجه فی من لا یحضره الفقیه ۱: ۲۸۳/ حدیث ۸۶۹ .


ثلاثة و أربعون حدیثاً - صفحه 315

الحدیث السابع والثلاثون

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسناد عن أبی جعفر، عن محمّد بن علیّ بن مَحْبُوب، عن أحمد بن محمّد، عن ابن أبی نَجْران، عن حَمّاد بن عیسى، عن حَرِیْز، عن زُرارة قال: قال أبو جعفر (علیه السلام) :
قال رَسُولُ اللهِ (صلى الله علیه وآله): «السُجُوْدُ عَلى سَبْعَةِ أَعْظُم: الجَبْهَةِ، والیَدَیْنِ، والرُکْبَتَیْنِ، والإِبْهامَیْنِ . وتَرْغُمُ بِأَنْفِکَ إِرغامَاً» .
فأمّا ۱ الفَرْضُ، فَهذِهِ السَبْعَةُ، و أمّا الإِرْغامُ بِالأَنْفِ فَسُنَّةٌ مِن النَبِیِّ (صلى الله علیه وآله)» ۲  .

الحدیث الثامن والثلاثون

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسناد عن أبی جعفر، عن الحُسین بن سعید، عن ابن أبی عُمیر، عن عُمَر ابن اُذَیْنَة، عن إسحاق بن الفَضل أنّه قالَ: سألتُ أبا عبدالله (علیه السلام) عن السُجُودِ عَلى الحُصُرِ والبَوارِی ؟
فقالَ: «لا بأسَ، و أَنْ تَسْجُدَ عَلى الأَرْضِ أَحَبُّ إِلیَّ ; فاِنَّ رَسُولَ اللهِ (صلى الله علیه وآله) کانَ یُحِبُّ ذلکَ، أَنْ یُمَکِّنَ جَبْهَتَهُ مِن الأَرْضِ; فَأنَا اُحِبُّ کُلَّ ۳ ما کانَ رَسُولُ اللهِ یُحِبُّهُ» ۴ .

الحدیث التاسع والثلاثون

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسناد عن أبی جعفر، عن محمّد بن أحمد بن یَحیى، عن یُوسف بن الحارث، عن عَبدالله بن یزید المِنْقَری، عن موسى بن أیّوب الغافِقِی، عن عمّه أَیَاس بن عامر


1.فی هامش النسخة هنا: «هذا کلام أبی جعفر (علیه السلام)» .

2.تهذیب الأحکام ۲: ۲۹۹/ حدیث ۶۰ (فی کیفیّة الصلاة وصفتها ..) .

3.فی التهذیب: لک .

4.تهذیب الأحکام ۲: ۳۱۱/ حدیث ۱۱۹، الباب المذکور .


ثلاثة و أربعون حدیثاً - صفحه 316

الغافِقِی، عن عُقْبَة بن عامر الجُهنی أنّه قال: لمّا نَزَلَت: فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّکَ الْعَظِیمِ۱ قال لنا رَسُولُ اللهِ (صلى الله علیه وآله): «اجْعَلُوها فِی رُکُوعِکُم» .
فلمّا نَزَلَتْ: سَبِّح اسْمَ رَبِّکَ الأَعْلى قالَ لَنا رَسُولُ اللهِ (صلى الله علیه وآله): «اجْعَلُوها فِی سُجُودِکُم» ۲  .

الحدیث الأربعون

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسناد عن أبی جعفر، عن محمّد بن عَلیّ بن مَحْبُوب، عن عَلیّ بن الرَیَّان، عن الحُسین بن راشد ۳ عن بعض أصحابه، عن مِسْمَع، عن أبی عبدالله (علیه السلام)، عن أمیرالمُؤمِنِینَ (علیه السلام): «أَنَّ النَبِیَّ (صلى الله علیه وآله)نَهى عَن أَنْ یُغَمِّضَ الرَجُلُ عَیْنَیْهِ فِی الصلاةِ» ۴  .

الحدیث الحادی والأربعون

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسناد عن أبی جعفر، فی الصحیح، عن محمّد بن إسماعیل، عن الفَضل بن شاذان، عن حَمّاد بن عیسى، عن حَرِیْز، عن زُرارة قال: قلتُ لأبی جعفر (علیه السلام): رَجُلٌ نَسِیَ القُنُوتَ و هُوَ فِی بَعْضِ الطَرِیْقِ ؟
فقالَ: «یَسْتَقبِل القِبْلَةَ ثُمَّ لِیَقُلْهُ» .
ثمّ قالَ: «إِنِّی لأَکْرَهُ لِلرَجُلِ أَنْ یَرْغَبَ عَن سُنَّةِ رَسُولِ اللهِ (صلى الله علیه وآله) أَوْ یَدَعَها» ۵  .


1.سورة الواقعة، الآیة ۷۴ .

2.تهذیب الأحکام ۲: ۳۱۳/ حدیث ۱۲۹، الباب المذکور، ورواه الصدوق (رحمه الله) فی علل الشرایع ۲: ۳۳۳/ حدیث ۶ (باب العلّة الّتی من أجلها یقال فی الرکوع سبحان ربّی العظیم وبحمده ..): عن أبیه، عن أحمد بن إدریس، عن محمّد بن أحمد ..

3.علّق السیّد البُرُوجردی على هذا السند بقوله: «الصواب الحسن بن راشد» . لاحظ: ترتیب أسانید کتاب التهذیب (ص۳۴۴ هامش رقم ۱۰) .

4.تهذیب الأحکام ۲: ۳۱۴/ حدیث ۱۳۶، الباب المذکور .

5.تهذیب الأحکام ۲: ۳۱۵/ حدیث ۱۳۹، الباب المذکور، ورواه الکلینی (رحمه الله) فی الکافی ۳: ۳۴۰/ حدیث ۱۰ (باب القنوت فی الفریضة والنافلة ومتى هو وما یجزی فیه): عن محمّد بن إسماعیل ..


ثلاثة و أربعون حدیثاً - صفحه 317

الحدیث الثانی والأربعون

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسناد عن أبی جعفر، فی الصحیح، عن أحمد بن محمّد، عن الحَسن بن مَحْبُوب، عن مُعاویة بن وَهب، عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: «کانَ رَسُولُ اللهِ (صلى الله علیه وآله) یَجْعَلُ العَنَزَة ۱ بَیْنَ یَدَیْهِ إِذا صَلَّى» ۲  .

الحدیث الثالث والأربعون

http://bayanbox.ir/view/6602960297321289009/1451.png.بالإسناد عن أبی جعفر، فی الصحیح، عن الحُسین بن سعید، عن ابن سِنان، عن ابن مُسکان ۳ عن أبی بَصیر، عن أبی عبدالله (علیه السلام) قال: «کانَ طُول رَحْلِ رَسُولِ اللهِ (صلى الله علیه وآله) ذِراعاً، وکانَ إِذا صَلَّى وَضَعَهُ بَیْنَ یَدَیْهِ یَسْتَتِرُ بِهِ مِمَّن یَمُرُّ بَیْنَ یَدَیْهِ» ۴  .

تمّت الأحادیث، ـ بحمد الله تعالى ـ یوم الاثنین سلخ ربیع الآخر من سنة تسع وخمسین وسبعمائة، على ید العبد الفقیر الراجی من الله المنّان التجاوز و الغفران «علیّ بن یوسف بن عبدالجلیل »
عرّفه الله عیوب نفسه، وجعل یومه خیراً من أمسه، والحمد لله وحدَه، وصلّى الله على نبیّنا محمّد وآله وسلّم . ۵


1.کتب فی هامش النسخة نقلاً عن صحاح الجوهری ۳: ۸۸۷: «العَنَزَة بالتحریک: أطول من العصا وأقصر من الرُمح، وفیه زجّ کزجّ الرمح» .

2.تهذیب الأحکام ۲: ۳۲۲/ حدیث ۱۷۲، الباب المذکور، الاستبصار ۱: ۴۰۶/ حدیث ۱ (باب ما یمرّ بین یدی المصلّی) ورواه محمّد بن یعقوب الکلینی فی الکافی ۳: ۲۹۶/ حدیث ۱ (باب ما یستتر به المصلّی ممّن یمرّ بین یدیه): عن محمّد بن یحیى، عن أحمد بن محمّد .

3.فی الأصل: ابن مشکان .. والمثبت من المصادر .

4.تهذیب الأحکام۲:۳۲۲/حدیث۱۷۳،الباب المذکور،الاستبصار۱:۴۰۶/حدیث۲الباب المذکور.

5.یقول محقّق الکتاب: وقد انتهیت من العمل فی هذا الکتاب فی لیلة الاثنین السابع والعشرین من ذی القعدة سنة ۱۴۲۵ الهجریّة بمدینة مشهد المقدّسة . وکتب السیّد حسن الموسوی البروجردی


المصادر

1 ـ القرآن الکریم .
2 ـ الاستبصار فی ما اختلف من الأخبار: لشیخ الطائفة أبی جعفر محمّد بن الحسن الطوسی (ت 460 هـ) دار الکتب الإسلامیّة ـ طهران ،1363 .
3 ـ الأمالی: لأبی جعفر محمّد بن علی بن الحسین بن بابویه القمی الصدوق (ت 381 هـ) تحقیق البعثة ـ قم، 1417 هـ .
4 ـ الأمالی: لشیخ الطائفة الطوسی (ت 460 هـ) تحقیق البعثة قم، 1414 هـ .
5 ـ إیضاح الفوائد فی شرح القواعد: لفخر المحقّقین محمّد بن الحسن بن المطهّر الحلّی (ت 771 هـ) طبع طهران، 1378هـ.
6 ـ بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمّة الأطهار: للمولى محمّد باقر المجلسی (ت1110 هـ) طبع مؤسسة الوفاء ـ بیروت 1403 هـ  .
7 ـ تهذیب الأحکام: لشیخ الطائفة الطوسی (ت 460 هـ) ط دار التعارف ـ بیروت 1401هـ.
8 ـ ثواب الأعمال: لأبی جعفر الصدوق (ت381 هـ ) ط أمیر ـ قم 1368هـ  .
9 ـ الخصال: لأبی جعفر الصدوق (ت 381 هـ) ط المدرسین ـ قم 1403 هـ.
10 ـ الذریعة إلى تصانیف الشیعة: للشیخ آقا بزرگ الطهرانی (ت1389 هـ ) دار التراث العربیّ ـ بیروت  .
11 ـ الرعایة لحال البدایة فی علم الدرایة: للشیخ زین الدین بن علیّ العاملی الشهید الثانی (965 هـ ) مرکز الأبحاث والدراسات الإسلامیّة، قم .
12 ـ الصحاح تاج اللغة وصحاح العربیّة: لإسماعیل بن حمّاد الجوهری (ت393 هـ ) دار العلم للملایین ـ بیروت 1407 هـ .
13 ـ طبقات أعلام الشیعة: للشیخ الطهرانی (ت1389 هـ ) مؤسسة إسماعیلیان ،قم .
14 ـ علل الشرائع: لأبی جعفر الصدوق (ت 381 هـ)المکتبة الحیدریّة النجف 1386هـ .
15 ـ الفهرست: لأبی جعفر الطوسی (ت 460 هـ ) نشر الفقاهة ـ قم، 1417 هـ.

نظرات (۰)

هيچ نظري هنوز ثبت نشده است
ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی