تایتل قالب


کَلَامُکُمْ نُورٌ ؛

سخن شما اهل بیت، نور است. (زیارت جامعه کبیره)

برآستان احادیث اهل بیت، عقل خضوع می کند دل خشوع می یابد و روح سیراب می شود. احادیث نورانی ائمه اطهار، منشوری است که حکمتهای قدسی و معارف ناب الهی را بر دلها و عقلها می تاباند. گلشنی روح پرور و گنجینه ای گرانبها و سرمایه ای پایان ناپذیر است.

  • امام باقر علیه السلام فرمود:

شَرِّقَا وَ غَرِّبَا فَلَا تَجِدَانِ عِلْماً صَحِیحاً إِلَّا شَیْئاً خَرَجَ مِنْ عِنْدِنَا أَهْلِ الْبَیْتِ؛ (الکافی، ج1، ص399)

به شرق و غرب جهان بروید، هیچ دانش صحیحی نخواهید یافت، مگر آن که از ما خاندان پیامبر صادر شده است.

همواره مدیون راویان، محدّثان و عالمان گذشتۀ شیعه ایم که با دقّت و درایت و مسئولیت شناسی، سخنان نورانی پیشوایان معصوم را ثبت و ضبط کرده و به عنوان «میراث اهل بیت» به نسلهای بعدی سپرده اند. احادیث اهل بیت علیهم السلام آنگونه که خودشان فرموده اند، «نور» است. مجموعه های حدیثی، دانشکده های صامت امّا جاویدان امامان شیعه است که بشریّت را آموزش غیر حضوری می دهد و خرسندیم که ما میراث دار این علوم و معارفیم. برای پیمودن راه صحیح زندگی و رهایی از حیرتها و ضلالتها و کج راهه ها، نیازمند این احادیثیم که «چراغ راه» و هدایتگر اندیشه ها و صفابخش دلها و جانها است.

روایات پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و اهل بیت او، هم در عرصۀ مباحث اعتقادی برای ما «حجّت» است، هم در قلمرو فقه و تبیین احکام شرع و حلال و حرام الهی سند و پشتوانه است، و هم در موضوعات اخلاقی، تربیتی، تهذیب نفس، پند و موعظه، سرشار از حکمت و بینش و هدایت است و اگر مردم با احادیث نورانی خاندان عصمت و طهارت آشنا شوند، دل در گرو محبت و اطاعت آنان می نهند، همانگونه که

حضرت رضا علیه السلام فرمود: إِنَّ النَّاسَ لَوْ عَلِمُوا مَحَاسِنَ کَلَامِنَا لَاتَّبَعُونَا؛ (بحارالانوار، ج2، ص30، ح13)

اگر مردم خوبیها و زیباییهای سخن ما را بدانند، از ما پیروی میکنند. بر این اساس، آموختن، نوشتن، بیان، نشر، شرح و تبیین، حفظ و تعلّم احادیث اهل بیت، کاری است ارزشمند و در راستای حفظ و گسترش فرهنگ اهل بیت علیهم السلام.

کتب حدیثی شیعه، همچون دریایی عمیق و موّاج پر از گهرهای نفیس است. برای بهره گیری از ذخایر این اقیانوس ژرف و پرگهر، باید به غوّاصی در دل آن پرداخت و لؤلؤ و مرجانهایی به دست آورد و به نسل امروز و مشتاقان عرضه کرد.

«چهل حدیث نویسی»، یکی از گامهای ارزشمند در نشر و تشریح احادیث عترت پاک نبوی است که عالمان از دیرباز به آن مبادرت میورزیدند و جامعه را از معنویّت آثار اهل بیت بهره مند میساختند. اینکه امامان علیهم السلام فرموده اند:

هرکس چهل حدیث از احادیث ما را حفظ کند، در روز قیامت فقیه و دین شناس برانگیخته میشود، (بحارالانوار، ج2، ص152) هم پشتوانۀ چنین حرکت علمی و فرهنگی است، هم ما را به ضرورت حفظ احادیث آنان آگاه میکند. چه حفظ به معنای به حافظه سپردن باشد، چه ثبت و ضبط و جلوگیری از فراموش شدن و از بین رفتن باشد و چه به معنای حفظ در عمل. به هر حال، تشویقی است برای رویکرد به معارف اهل بیت که در کلمات نورانی آنان نهفته است.

امروز، نیاز جامعه به آشنایی با فرهنگ ناب اهل بیت، بیش از هر زمان احساس میشود، عطش و استقبال هم که مردم از خود نشان میدهند، ضرورت ارائه و عرضه کلمات خاندان عصمت را در قالبی روان، سهل الوصول و متناسب با اقشار مختلف علاقه مند، روشنتر نشان میدهد و به همین دلیل، مراکز و مؤسّسات و اشخاصی به نشر «چهل حدیث» میپردازند.

اما جزوۀ حاضر

منظور از پرسش و پاسخ، سؤال به معنای طلب علم و پاسخ آن است و این یکی از مسایل حیاتی انسانها، جوامع و پیروان مسلکها و ادیان گوناگون است.

هر انسان، قوم و اجتماعی برای تأمین نیازهای مادّی و معنوی خود، ناچار از کسب دانش است و یکی از راههای دانستن، پرسیدن است.

در قرآن کریم از ضرورت پرسیدن از اهل علم یاد شده و پرسش و پاسخ هایی درباره بعضی از احکام و برخی از گذشتگان آمده است. برخی از این سؤال و جوابها درباره معاد و زمان قیامت است؛ مانند:

{ قال من یحیی العظام وهو رمیم*قل یحییها الذی انشاها اول مره....}«(منکر معاد) می گوید: چه کسی (می تواند) استخوانهای پوسیده (و بدن متلاشی شده) را زنده کند؟ بگو آن کسی که او را در آغاز آفرید، قادر است دوباره او را زنده کند...».

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png1 ضرورت پرسش

امام صادق علیه السلام لِحُمْرانَ بْنِ أَعْیَنَ فِی شَیْءٍ سَأَلَهُ: إِنَّمَا یَهْلِکُ النَّاسُ لِأَنَّهُمْ لَا یَسْأَلُونَ؛ . محمد بن یعقوب الکلینی، الکافی، ج1، ص40.

در پی سؤال حمران بن أعین درباره امری از امام صادق علیه السلام، حضرت فرمود: مردم به خاطر سؤال نکردن (از مسائل دین) هلاک و گمراه می شوند.

  • پیام حدیث

هر مسلمانی در تمام امور مادّی و معنوی خود باید براساس معرفت و دانش حرکت نماید و هر کجا مطلبی را ندانست، راهی جز مراجعه به کارشناس و اهل علم و پرسش از آنان برای کشف مسائلی که نمیداند وجود ندارد.

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png2 ترک پرسش

عَنِ الْبَزَنْطِیِّ قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ الرَّجُلِ یَأْتِی السُّوقَ فَیَشْتَرِی جُبَّهَ فرَاءٍ لَا یَدْرِی أَذَکِیَّهٌ هِیَ أَمْ غَیْرُ ذَکِیَّهٍ أَ یُصَلِّی فِیهَا فَقَالَ: نَعَمْ لَیْسَ عَلَیْکُمُ المَسْأَلَهُ. إِنَّ أَبَا جَعْفَرٍ علیه السلام کَانَ یَقُولُ إِنَّ الخَوَارِجَ ضَیَّقُوا عَلَی أَنْفُسِهِمْ بِجَهَالَتِهِمْ إِنَّ الدِّینَ أَوْسَعُ مِنْ ذَلِکَ؛ . علامه مجلسی، بحارالانوار، ج2، ص281.

بزنطی میگوید: از امام رضا علیه السلام درباره شخصی سؤال کردم که به بازار(مسلمانان) رفته و لباسی از پوست الاغ وحشی خریده و نمیداند آیا آن حیوان ذبح شرعی شده یا نه، آیا میتواند با آن لباس نماز بخواند؟ امام علیه السلام فرمود: بله ، در اینجا بر شما سؤال لازم نیست، همانا امام باقر علیه السلام میفرمود: خوارج با جهل خود بر خویش سخت گرفتند و امر دین، وسیع تر و آسان تر از این است.

  • پیام حدیث

انسان مسلمان در امر پاکی و نجسی، باید اصل تذکیه، طهارت و صحّت را جاری سازد و نباید خود و دیگران را در حرج و تنگنا قرار دهد.

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png3 پرهیز از پرسش بی جا

امام امیرمؤمنان علی علیه السلام: إِنَّ اللهَ افْتَرَضَ عَلَیْکُمْ فَرَائِضَ فَلَا تُضَیِّعُوهَا وَ حَدَّ لَکُمْ حُدُوداً فَلَا تَعْتَدُوهَا وَ نَهَاکُمْ عَنْ أَشْیَاءَ فَلَا تَنْتَهِکُوهَا وَ سَکَتَ لَکُمْ عَنْ أَشْیَاءَ وَ لَمْ یَدَعْهَا نِسْیَاناً فَلَا تَتَکَلَّفُوهَا؛ . همان، ج2، ص260.

خداوند، واجباتی را مقرّر کرده که نباید آنها را ترک و ضایع نمایید و حدودی را مشخص نموده که نباید از آنها تجاوز کنید و از چیزهایی نهی کرده که نباید با ارتکاب آنها پرده دری شود و برای رعایت حال شما از چیزهایی سکوت کرده و از روی فراموشی هم نبوده پس شما نباید برای آنها خود را به مشقت بیندازید (زیرا تلاش برای دانستن آنها و سؤال بیجا، چه بسا تکلیف سختی را در پی داشته باشد).

  • پیام احادیث

انسانی که به احکام شرعی آگاهی ندارد باید از امامان علیه السلام، عالمان و کارشناسان علوم دینی سؤال نموده، از عمل به نظر شخصی خود اجتناب کند و تا سر حد امکان جانب احتیاط را رعایت نماید.

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png4 رعایت مکان در پرسش

قَال مُحَمَّدُ بْنُ شَرَفٍ قَالَ: کُنْتُ مَعَ أَبِی الحَسَنِ علیه السلام أَمْشِی بِالمَدِینَهِ فَقَالَ لِی :أَلَسْتُ ابْنَ شَرَفٍ؟ قُلْتُ: بَلَی. فَأَرَدْتُ أَنْ أَسْأَلَهُ عَنْ مَسْأَلَهٍ فَابْتَدَأَنِی مِنْ غَیْرِ أَنْ أَسْأَلَهُ فَقَالَ: نَحْنُ عَلَی قَارِعَهِ الطَّرِیقِ وَ لَیْسَ هَذَا مَوْضِعَ مَسْأَلَهٍ؛ . همان، ج5، ص176.

محمد بن شرف میگوید: با امام هادی علیه السلام در مدینه در حال راه رفتن و حرکت بودیم که حضرت به من فرمود: آیا تو فرزند اشرف نیستی؟ عرض کردم چرا. من خواستم از امام علیه السلام درباره موضوعی سؤال نمایم که قبل از طرح پرسش حضرت فرمود: ما در حال بالا رفتن و حرکت در راه اصلی هستیم و اینجا جای سؤال کردن نیست.

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png5 رعایت زمان در پرسش

قَال قَبِیصَهُ بْنُ یَزِیدَ الجُعْفِیِّ: دَخَلْتُ عَلَی الصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ علیه السلام وَ عِنْدَه...قُلْتُ یَابْنَ رَسُولِ اللهِ، قَدْ أَتَیْتُکَ مُسْتَفِیداً قَالَ: سَلْ وَ أَوْجِز. قُلْتُ: أَیْنَ کُنْتُمْ قَبْلَ أَنْ یَخْلُقَ اللهُ سَمَاءً... وأَرْضاً قَالَ: یَا قَبِیصَهُ لِمَ سَأَلْتَنَا عَنْ هَذَا الحَدِیثِ فِی مِثْلِ هَذَا الْوَقْتِ، أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ حُبَّنَا قَدِ اکْتُتِمَ وَ بُغْضَنَا قَدْ فَشَا...؛  . همان، ج25، ص2.

قبیصه میگوید: بر امام صادق علیه السلام وارد شدم؛ در حالیکه چند نفر نزد آن حضرت حضور داشتند و عرض کردم: من برای استفاده کردن به محضر شما آمدهام. حضرت فرمود: سؤال نما ولی مختصر و خلاصه باشد. عرض کردم : قبل از خلقت آسمان و زمین شما کجا بودید؟ امام علیه السلام فرمود : قبیصه ! در این شرایط زمانی چرا درباره چنین امری سؤال کردی؟ آیا نمیدانی محبت به ما در خفاء (زمان تقیه است) و بغض و دشمنی با ما آشکار و علنی است.

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png6 حسن پرسش

رسول خدا صلی الله علیه و آله: حُسْنُ السُّؤَالِ نِصْفُ الْعِلْمِ؛ . متقی هندی، کنز العمال، ج10، ص238، ح29262.

حسن پرسش و خوب سؤال کردن نیمی از علم است.

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png7 اجازه برای پرسش

عَنْ هِشَامِ بْنِ الحَکَمِ قَالَ: قَالَ لِی أَبُو شَاکِرٍ الدَّیَصَانِیُّ: إِنَّ لِی مَسْأَلَهً تَسْتَأْذِنُ لِی عَلَی صَاحِبِکَ فَإِنِّی قَدْ سَأَلْتُ عَنْهَا جَمَاعَهً مِنَ الْعُلَمَاءِ فَمَا أَجَابُونِی بِجَوَابٍ مُشْبِعٍ. فَقُلْتُ: هَلْ لَکَ أَنْ تُخْبِرَنِی بِهَا فَلَعَلَّ عِنْدِی جَوَاباً تَرْتَضِیهِ. فَقَالَ: إِنِّی أُحِبُّ أَنْ أَلْقَی بِهَا أَبَا عَبْدِ اللهِ علیه السلام؟ فَاسْتَأْذَنْتُ لَهُ: فَدَخَلَ فَقَالَ لَهُ: أَتَأْذَنُ لِی فِی السُّؤَالِ؟ فَقَالَ لَهُ: سَلْ عَمَّا بَدَا لَکَ. فَقَالَ لَهُ: مَا الدَّلِیلُ عَلَی أَنَّ لَکَ صَانِعاً؟ فَقَالَ: وَجَدْتُ نَفْسِی لَا تَخْلُو مِنْ إِحْدَی جِهَتَیْنِ؛ إِمَّا أَنْ أَکُونَ صَنَعْتُهَا أَنَا فَلَا أَخْلُو مِنْ أَحَدِ مَعْنَیَیْنِ إِمَّا أَنْ أَکُونَ صَنَعْتُهَا وَ کَانَتْ مَوْجُودَهً أَوْ صَنَعْتُهَا وَ کَانَتْ مَعْدُومَهً. فَإِنْ کُنْتُ صَنَعْتُهَا وَ کَانَتْ مَوْجُودَهً فَقَدِ اسْتَغْنَیْتُ بِوُجُودِهَا عَنْ صَنْعَتِهَا وَ إِنْ کَانَتْ مَعْدُومَهً، فَإِنَّکَ تَعْلَمُ أَنَّ المَعْدُومَ لَا یُحْدِثُ شَیْئاً فَقَدْ ثَبَت أَنَّ لِی صَانِعاً وَ هُوَ اللهُ رَبُّ الْعَالَمِینَ. فَقَامَ وَ مَا أَجَابَ جَوَاباً؛ . بحارالانوار، ج 3 ، ص50.

هشام بن حکم میگوید: (شخصی) به نام ابوشاکر به من گفت: از آقای خود برای پرسش من اجازه بگیر، زیرا من درباره امری از علما سؤال کرده ام، ولی آنان جواب کاملی به من نداده اند. من (هشام) به ابوشاکر گفتم سؤال خود را برای من مطرح نما، شاید جواب مورد پسند تو را بدهم. او گفت : من برای طرح آن سؤال علاقه دارم که امام صادق علیه السلام را ملاقات نمایم. هشام برای او اجازه گرفت و وی بر امام علیه السلام وارد شده و اجازه طرح سؤال را خواستار گشت. حضرت به او فرمود: از آنچه در نظر داری پرسش نما. او به امام علیه السلام عرض کرد: چه دلیلی وجود دارد که انسان دارای آفریدگار است؟ حضرت فرمود: نفس من از دو حالت خارج نیست: یا این که من او را آفریدهام، در عین اینکه وجود دارد. یا این که من او را خلق نمودهام در حالیکه او نبود. اگر من در حال وجود، او را آفریده باشم، وجود او من را از آفریدن بی نیاز می کند و اگر او نبوده روشن است که معدوم، چیزی را پدید نمی آورد. پس نتیجه می گیریم که انسان خالقی دارد که همان پرودگار موجودات است. ابوشاکر برخواست و دیگر سخنی نگفت.

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png8 پرهیز از کثرت سؤال

رَوَی عَبْدُ اللهِ بْنِ الحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ أَبِیهِ عَنْ جَدِّهِ علیه السلام أَنَّهُ قَالَ: إِنَّ مِنْ حَقِّ المُعَلِّمِ عَلَی المُتَعَلِّمِ أَنْ لَا یُکْثِرَ السُّؤَالَ عَلَیْهِ وَ لَا یَسْبِقَهُ فِی الجَوَاب؛  . بحارالانوار، ج2، ص44.

عبدالله بن حسن به نقل از پدرش علیه السلام و او از جدّش علیه السلام می فرماید: از حقوق معلم بر فراگیرنده علم این است که از او زیاد سؤال نکند و در جواب دادن بر او سبقت نگیرد.

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png9 از آنچه نگفتم نپرسید

از رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل شده است: ذَرُونی مَا تَرَکْتُکُمْ فَإِنَّمَا هَلَکَ مَنْ کَانَ قَبْلَکُمْ بِکَثْرَهِ سُؤَالِهِمْ وَ اخْتِلَافِهِمْ عَلَی أَنْبِیَائِهِمْ فَإِذَا أَمَرْتُکُمْ بِشَیْءٍ فَأْتُوا مِنْهُ مَا اسْتَطَعْتُمْ وَ إِذَا نَهَیْتُکُمْ عَنْ شَیْءٍ فَدَعَوهُ؛ . کنز العمال، ج1، ص181، ح916.

آنچه را من ترک کردم (درباره آن سخنی نگفتم)، رها کنید (سؤال نکنید) زیرا پیش از شما، اشخاصی در اثر کثرت سؤال و کشمکش درباره پیامبران خود هلاک و گمراه شدند. آنچه را من دستور می دهم در حدّ توان انجام دهید و در صورتی که از چیزی نهی کردم، آن را ترک نمایید.

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png10 سوال زیاد ممنوع

نَهَی النَّبِیُّ صلی الله علیه و آله عَنْ قِیلٍ وَ قَالٍ وَ کَثْرَهِ السُّؤَالِ وَ إِضَاعَهِ المَالِ؛ . بحارالانوار، ج72، ص304.

پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله از سر و صدا، کثرت سؤال و تباه کردن مال نهی فرموده اند.

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png11 فروتنی در پرسش

قُلْتُ لِأَبِی جَعْفَرٍ الْبَاقِرِ علیه السلام..أَخْبِرْنِی عَنِ المُؤْمِن فَقَالَ لَا عَجَبَ مِنْ أَمْرِ اللهِ... فَمِمَّ عَجِبْتَ یَا إِبْرَاهِیمُ سَلْ وَ لَا تَسْتَنْکِفْ وَ لَا تَسْتَحْسِرْ فَإِنَّ هَذَا الْعِلْمَ لَا یَتَعَلَّمُهُ مُسْتَکْبِرٌ وَ لَا مُسْتَحْسِرٌ....؛ . بحارالانوار، ج5، ص228.

راوی میگوید: به امام باقر علیه السلام عرض کردم: من را از (علایم) شخص مؤمن آگاه فرما. حضرت در ضمن جوابهای خود افزودند : از امر خدا نباید تعجب کرد و خطاب به ابراهیم (راوی) فرمود: از چه چیز تعجب میکنی؟ سؤال کن و از پرسش خودداری نکن و خستگی به خود راه نده، زیرا شخص متکبر و سست (و تنبل) نمیتواند علم دین را فرا گیرد.

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png12 پرسش از امام علی علیه السلام

امام علی المیرالمؤمنین علیه السلام: سَلُونِی قَبْلَ أَنْ تَفْقِدُونِی ... سَلُونِی فَإِنَّ عِنْدِی عِلْمَ الْأَوَّلِینَ وَ الْآخِرِینَ؛ . بحارالانوار، ج10، ص117.

حضرت علی علیه السلام فرمودند: قبل از اینکه من را از دست بدهید، سؤال کنید. زیرا علم اولین و آخرین نزد من است.

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png13 پرسش از امامان علیهم السلام

عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ علیه السلام فِی قَوْلِهِ تعالی: {فسألوا اهل الذکر إن کنتم لا تعلمون}(نحل، آیه 43)مَنِ المُعَنْوَنُ بِذَلِکَ قَالَ: نَحْنُ. قُلْتُ: فَأَنْتُمُ المَسْئُولُونَ؟ قَالَ: نَعَمْ. قُلْتُ: وَ نَحْنُ السَّائِلُونَ. قَالَ: نَعَمْ. قُلْتُ: فَعَلَیْنَا أَنْ نَسْأَلَکُمْ؟ قَالَ: نَعَمْ: قُلْتُ: وَ عَلَیْکُمْ أَنْ تُجِیبُونَا؟ قَالَ: لَا ذَاکَ إِلَیْنَا؛ . بحارالانوار، ج23، ص174.

از امام باقر علیه السلام درباره سخن خدا «اگر نمیدانید از اهل علم پرسش نمایید» سؤال شد. که مقصود از اهل علم چه کسانی هستند؟ حضرت فرمود: ما هستیم. عرض شد: از شما باید پرسش کرد؟ امام فرمود: بله. عرض شد: آیا بر ما لازم است که از شما (مسائل و معارف دین) را بپرسیم؟ حضرت فرمود: آری. عرض شد: آیا بر شما لازم است که پاسخ دهید؟ امام فرمود: اختیار پاسخ دادن یا ندادن با ماست.

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png14 پرسش از عالمان

رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: سائِلِ العُلماءَ وَ خَالِطِ الحُکَماءَ و جالِسِ الکُبَراءَ؛ . کنزالعمال، ج10، ص238، ح29263.

[در مسائلی که از آن آگاهی ندارید] از عالمان و کارشناسان سؤال کنید و با اهل حکمت، دوستی کنید و با بزرگان همنشین باشید.

امام صادق علیه السلام فرمودند: فَاسْأَلِ الْعُلَمَاءَ مَا جَهِلْتَ وَ إِیَّاکَ أَنْ تَسْأَلَهُمْ تَعَنُّتاً وَ تَجْرِبَهً وَ إِیَّاکَ أَنْ تَعْمَلَ بِرَأْیِکَ شَیْئاً وَ خُذْ بِالِاحْتِیَاطِ فِی جَمِیعِ مَا تَجِدُ إِلَیْهِ سَبِیلا؛ . بحار الانوار، ج2، ص60 2 .

آنچه را نمی دانی از عالمان سؤال کن و از پرسشی که برای به اشتباه و زحمت انداختن و آزمایش کردن است پرهیز نما. در هیچ امری (مسائل شرعی) به رأی و نظر خود عمل نکن و در هر کاری که امکان دارد احتیاط نما (بی پروایی نکن).

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png15 پرسش از نیکان

رسول خدا صلی الله علیه و آله: سَلُوا أهلَ الشَّرفِ عَنِ العِلْمِ، فَإِنْ کانَ عِنْدَهُمْ عِلْمٌ فَاکتُبوُه فَإِنَّهُمْ لا یَکْذِبُونَ؛ . کنز العمال، ج10، ص247، ح29322.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: برای معرفت و علم پیدا کردن، از اهل شرافت سؤال نمایید و اگر آنان علمی داشتند آن را بنویسید، زیرا آنان دروغ نمی گویند.

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png16 اظهار ندانستن

رسول خدا صلی الله علیه و آله: یَا أَبَا ذَرٍّ إِذَا سُئِلْتَ عَنْ عِلْمٍ لَا تَعْلَمُهُ فَقُلْ لَا أَعْلَمُهُ تَنْجَ مِنْ تَبِعَتِهِ وَ لَا تُفْتِ بِمَا لَا عِلْمَ لَکَ بِهِ تَنْجُ مِنْ عَذَابِ اللهِ یَوْمَ الْقِیَامَه؛ . علامه طبرسی، مکارم الاخلاق، ص460.

اگر از تو دانش مربوط به امری را خواستند و تو نمی دانی، بگو: نمیدانم تا از پیآمد آن نجات پیدا کنی، و به آنچه علم نداری فتوا نده تا از عذاب خدا در روز قیامت رهایی یابی.

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png17 از صفات عالم

امام علی امیرالمؤمنین علیه السلام: لَا یَسْتَحْیِی الْعَالِمُ إِذَا سُئِلَ عَمَّا لَا یَعْلَمُ أَنْ یَقُولَ لا عِلْمَ لی بِهِ؛ . احمد بن محمد برقی، محاسن، ج1، ص328، ح664.

شخص آگاه و دانشمند، در صورتی که جواب پرسشی را نمی داند، از اظهار عدم علم شرم و حیا نمی کند.

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png18 بگو نمیدانم

امام صادق علیه السلام: إِذَا سُئِلَ الرَّجُلُ مِنْکُمْ عَمَّا لَا یَعْلَمُ، فَلْیَقُلْ لَا أَدْرِی، وَ لَا یَقُلْ اللهُ أَعْلَمُ، فَیُوقِعَ فِی قَلْبِ صَاحِبِهِ شَکّاً. وَ إِذَا قَالَ المَسْئُولُ لَا أَدْرِی، فَلَا یَتَّهِمُهُ السَّائِلُ؛ . الکافی، ج1، ص43.

اگر از یک نفر شما چیزی سؤال شد که نمی داند، بگوید: نمی دانم و نگوید: خدا آگاه تر است، زیرا در قلب مخاطب شما تردید و شک پدید می آید و در صورتی که شخص مورد سؤال، گفت نمی دانم پرسشگر او را به دریغ ورزیدن متهم نمیکند.

  • پیام حدیث

روشن است که علم اشخاص غیر معصوم اندک و محدود است، لذا شخص دانشمند هر چند علامه باشد در صورتی که چیزی را نمیداند باید فروتنی کرده، بگوید: نمیدانم.

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png19 پاسخ پس از تحمل شنیدن

رُوِیَ أَنَّ أَعْرَابِیّاً أَتَی النَّبِیَّ صلی الله علیه و آله فَقَالَ: إِنِّی أُرِیدُ أَنْ أَسْأَلَکَ عَنْ أَشْیَاءَ فَلَا تَغْضَبْ. قَالَ: سَلْ عَمَّا بَدَا لَکَ فَإِنْ کَانَ عِنْدِی أَجَبْتُکَ وَ إِلَّا سَأَلْتُ جَبْرَئِیلَ فَقَالَ أَخْبِرْنَا... وَ عَنْ خَیْرِ بِقَاعِ الْأَرْضِ وَ عَنْ شَرِّهَا فَقَالَ: یَا أَعْرَابِیُّ هَذَا مَا سَمِعْتُ بِهِ وَ لَکِنْ یَأْتِینِی جَبْرَئِیلُ فَأَسْأَلُهُ... وَ خَیْرُ بِقَاعِ الْأَرْضِ المَسَاجِدُ وَ شَرُّهَا الْأَسْوَاقُ وَ هِیَ مَیَادِینُ إِبْلِیس...؛. بحارالانوار، ج9، ص281.

روایت شده که فردی از بادیه نشینان نزد پیامبر صلی الله علیه و آله آمد و گفت: من از چیزهایی میخواهم سؤال نمایم، پس شما خشمگین مشو. حضرت فرمود: از آنچه به نظرت آمد پرسش کن، اگرمن از آن آگاه باشم پاسخ میدهم، وگرنه از جبرئیل سؤال میکنم. آن شخص گفت : ... از بهترین و بدترین نقطه زمین ما را آگاه نما. پیامبر صلی الله علیه و آله خطاب به آن اعرابی گفت: من چنین چیزی را نشنیده و از آن خبر ندارم، ولی جبرئیل نازل میشود و من از او میپرسم ... حضرت پس از دریافت جواب از جبرئیل فرمود: بهترین مکانها مساجد و بدترین آنها ، بازارها هستند که جولانگاه ابلیس است .

  • پیام حدیث

حدیث فوق، گویای این پیام است که انسان باید تحمّل شنیدن هر سؤالی را از هرکس داشته باشد و خشمگین نشود و آنگاه جواب دهد.

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png20 رعایت حق تقدم در پاسخ

وَ رُوِیَ أَنَّ أَنْصَارِیّاً جَاءَ إِلَی النَّبِیِّ صلی الله علیه و آله یَسْأَلُهُ وَ جَاءَ رَجُلٌ مِنْ ثَقِیفٍ فَقَالَ رَسُولُ اللهِ صلی الله علیه و آله : یَا أَخَا ثَقِیفٍ إِنَّ الأَن_ْصَارِیَّ قَدْ سَبَقَکَ بِالمَسْأَلَهِ فَاجْلِسْ کَیْمَا نَبْدَأَ بِحَاجَهِ الْأَن_ْصَارِیِّ قَبْلَ حَاجَتِکَ؛ . بحار الانوار، ج2، ص64.

روایت شده که یکی از انصار مدینه نزد پیامبر صلی الله علیه و آله آمد و سؤالی کرد. پس از آن نیز یک نفر از قبیله ثقیف آمد و درباره امری پرسید. حضرت خطاب به آن مرد ثقیفی فرمود: آن شخص انصاری زودتر از تو سؤال نمود. بنشین تا پیش از رفع نیاز تو، خواسته آن مرد انصاری را پاسخ گوییم.

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png21 اقناع مخاطب در پرسش

امام سجّاد علیه السلام: قَالَ سُئِلَ عَلِیُّ بْنُ أَبِی طَالِبٍ علیه السلام مَنْ أَفْصَحُ النَّاسِ قَالَ: المُجِیبُ المُسْکِتُ عِنْدَ بَدِیهَهِ السُّؤَالِ؛ . همان، ج2، ص56.

امام سجّاد علیه السلام نقل می فرماید: از علی بن أبی طالب علیه السلام درباره فصیح ترین مردم سؤال شد؟ آن حضرت فرمود: کسی است که در برابر سؤال ناگهانی، پاسخ ساکت کننده داشته باشد. (مخاطب را قانع کند).

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png22 ملاحظه فهم پرسش گر

عَنْ جَابِرٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ علیه السلام عَنْ شَیْ ءٍ فِی تَفْسِیرِ الْقُرْآنِ فَأَجَابَنِی ثُمَّ سَأَلْتُهُ ثَانِیَهً فَأَجَابَنِی بِجَوَابٍ آخَرَ. فَقُلْتُ: جُعِلْتُ فِدَاکَ کُنْتَ أَجَبْتَ فِی هَذِهِ المَسْأَلَهِ بِجَوَابٍ غَیْرِ هَذَا قَبْلَ الیَوْمِ فَقَالَ لِی یَا جَابِرُ إِنَّ لِلْقُرْآنِ بَطْناً وَ لِلْبَطْنِ بَطْنٌ وَ لَهُ ظَهْرٌ وَ لِلظَّهْرِ ظَهْرٌ یَا جَابِرُ وَ لَیْسَ شَیْ ءٌ أَبْعَدَ مِنْ عُقُولِ الرِّجَالِ مِنْ تَفْسِیرِ الْقُرْآنِ ... ؛ . بحارالانوار، ج89، صص91و 95.

جابر میگوید: از امام باقر علیه السلام تفسیر چیزی را از نظر قرآن پرسیدم که حضرت جواب داد و همان سؤال را دوباره پرسیدم که امام علیه السلام پاسخ دیگری داد. به حضرت عرض نمودم: جانم به فدایت، دیروز به این پرسش جواب دیگری اظهار داشتید؟ حضرت خطاب به من فرمود: قرآن، باطنی دارد و باطن آن هم باز بطن و سرّ دیگری دارد و باز قرآن، ظاهری دارد و ظاهر آن ظهور دیگری. ای جابر! هیچ چیزی از تفسیر قرآن، به خردها دورتر نیست.

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png23 آموزش به اهل حکمت در پاسخ

امام کاظم علیه السلام: فَإِنْ لَمْ أَجِدْ مَنْ یَعْقِلُ السُّؤَالَ عَنْهَا قَالَ: فَاغْتَنِمْ جَهْلَهُ عَنِ السُّؤَالِ؛ . بحارالانوار،ج1،ص155.

هشام بن حکم به امام کاظم علیه السلام عرض میکند: اگر شخص صاحب خردی که (معنای عمیق حکمت) را بفهمد و از آن سؤال نماید نیافتم چه کنم؟ امام علیه السلام فرمود: جهل (و عدم عمق نگری) او را غنیمت بشمار (حکمت را ضایع نکن و به او پاسخ نده).

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png24 ملاحظه درک مردم در پاسخ

عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُبَیْدٍ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَی الرِّضَا علیه السلام فَقَالَ لِی: قُلْ لِلْعَبَّاسِیِّ یَکُفَّ عَنِ الْکَلَامِ فِی التَّوْحِیدِ وَ غَیْرِهِ وَ یُکَلِّمَ النَّاسَ بِمَا یَعْرِفُونَ وَ یَکُفَّ عَمَّا یُنْکِرُونَ وَ إِذَا سَأَلُوکَ عَنِ التَّوْحِیدِ فَقُلْ کَمَا قَالَ اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ: {قل هو الله احد*الله الصمد*لم یلد و لم یولد*ولم یکن لهو کفوا احد}وَ إِذَا سَأَلُوکَ عَنِ الْکَیْفِیَّهِ فَقُلْ کَمَا قَالَ اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ:{لیس کمثله شی}(1)وَ إِذَا سَأَلُوکَ عَنِ السَّمْعِ، فَقُلْ کَمَا قَالَ اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ: {هو السمیع العلیم}(2)کَلِّمِ النَّاسَ بِمَا یَعْرِفُونَ؛ 1- شوری، آیه 11. 2- بقره، آیه 137 . بحارالانوار، ج2، ص70.

محمد بن عبید می گوید: من بر امام رضا علیه السلام وارد شدم که حضرت به من فرمود: به آن شخص عبّاسی بگو: در امر توحید و غیر آن سخن نگو و با مردم به اندازه فهم و معرفتشان صحبت نما و از آنچه برایشان قابل فهم نبوده و منکر می شوند دهان فرو بند. اگر درباره توحید از تو سؤال کردند _ همانگونه بگو که خدای متعال فرمود: «ای پیامبر صلی الله علیه و آله ! بگو خدا بی نظیر و منحصر به فرد، بی نیاز و بدون فرزند است. او زاییده کسی نیست و هیچ کس همتای او نیست - سخن بگو». و چنانچه از چگونگی خدا پرسیدند، همانگونه بگوی که خدای متعال فرمود: خدا، مانندی ندارد. و اگر از شنیدن خدا سؤال کردند، همانگونه بگوی که خدا فرمود: «خدا، شنوا و آگاه است». با مردم به قدر معرفت و درکشان سخن بگو.

  • پیام احادیث

هر آیه از قرآن، حقایق و معارف گوناگونی در بر دارد که امامان معصوم قادر به فهم و تفسیر دقیقش آنها هستند. به بیان دیگر: خردمندان با عقل خود نمیتوانند به تمام حقایق ظاهری و باطنی آیات نائل گردند. پس تنها مفسران حقیقی، امامان علیهم السلام هستند آنان حقایق را از ظاهر و باطن قرآن میفهمند و به فراخور ظرفیت فکری مخاطب در شرایط گوناگون، جوابهایی متفاوت ارائه میدهند ایشان سفارش میکنند که جواب پرسشگر جاهل و فاقد ظرفیت فکری را ندهید.

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png25 آگاهی و یاد گرفتن، هدف پرسش

امام علی امیرمؤمنان علیه السلام میفرمایند: لِسَائِلٍ سَأَلَهُ عَنْ مُعْضِلَهٍ: سَلْ تَفَقُّهاً وَ لَا تَسْأَلْ تَعَنُّتاً فَإِنَّ الجَاهِلَ المُتَعَلِّمَ شَبِیهٌ بِالعَالِمِ وَ إِنَّ العَالِمَ المُتَعَسِّفَ شَبِیهٌ بِالجَاهِلِ؛ . بحارالانوار، ج1، ص222؛ نهج البلاغه، حکمت 320.

آن حضرت به شخصی که از امر مشکلی سؤال کرد، فرمود: پرسش باید جهت فهمیدن و ژرف نگری باشد، نه برای به اشتباه و زحمت انداختن دیگران. همانا، انسانی که علم فرا میگیرد همچون شخص عالم است و عالمی که نسنجیده رفتار می کند، همانند جاهل است.

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png26 کسب آگاهی با سؤال

سَأَلَ ابْنُ الْکَوَّاءِ أَمِیرَ المُؤْمِنِینَ علیه السلام فَقَالَ: کَمْ بَیْنَ مَوْضِعِ قَدَمِکَ إِلَی عَرْشِ رَبِّکَ؟ قَالَ : ... سَلْ مُتَعَلِّماً وَ لَا تَسْأَلْ مُتَعَنِّتاً مِنْ مَوْضِعِ قَدَمِی إِلَی عَرْشِ رَبِّی أَنْ یَقُولَ قَائِلٌ مُخْلِصاً لَا إِلَهَ إِلَّا اللَه؛ . بحار الانوار، ج90، ص198.

ابن کوّاء از امیرالمؤمنین علیه السلام پرسید فاصله بین قدم شما تا عرش الهی چقدر است؟ حضرت فرمود: ... برای یادگرفتن و آگاهی سؤال نما، نه برای اشتباه و به مشقّت انداختن. فاصله از جایگاه پای من تا عرش پروردگارم، گفتن کلمه «لا إلهَ إلّا اللهُ» از سوی گوینده با اخلاص است.

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png27 از اهل بیت بپرسید

قال الصّادق علیه السلام: سَلُونَا نُعَلِّمْکُمْ وَ نُوقِفُکُمْ عَلَی قَوَارِعِ الْقُرْآنِ لِکُلِّ دَاءٍ؛ . بحارالانوار، ج89 ، ص203.

امام صادق علیه السلام: از ما سؤال بپرسید تا معارف را به شما یاد دهیم و شما را در برابر هرگونه بیماری (روحی و بدنی) و آسیب زننده ای (انسی و جنی) از آیات شفابخش و خنثی کننده شرور و خطرات آگاه سازیم.

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png28 پاسخ گفتن به هر پرسش

امام صادق علیه السلام: إِنَّ مَنْ أَجَابَ فِی کُلِّ مَا یُسْأَلُ عَنْهُ لَمَجْنُونٌ؛ . بحار الانوار، ج2، ص117.

هر کس، هر سؤالی را پاسخ دهد، دیوانه است.

  • پیام حدیث

پاسخ دادن، به هر سؤال یعنی آگاهی داشتن به تمام علوم و فنون و چنین امری برای هیچ بشر عادی امکان پذیر نیست، گرچه دارای نبوغ باشد.

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png29 تناسب پرسش و پاسخ

عَنْ مَنْصُورِ بْنِ حَازِمٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللهِ علیه السلام عَنْ مَسْأَلَهٍ، فَقُلْتُ: أَسْأَلُکَ عَنْهَا ثُمَّ یَسْأَلُکَ غَیْرِی فَتُجِیبُهُ بِغَیْرِ الجَوَابِ الَّذِی أَجَبْتَنِی بِهِ. فَقَالَ: إِنَّ الرَّجُلَ یَسْأَلُنِی عَنِ المَسْأَلَهِ یَزِیدُ فِیهَا الحَرْفَ فَأُعْطِیهِ عَلَی قَدْرِ مَا زَادَ وَ یَنْقُصُ الحَرْفَ فَأُعْطِیهِ عَلَی قَدْرِ مَا یَنْقُصُ؛ . بحارالانوار، ج2،ص238.

منصور بن حازم میگوید: از امام صادق علیه السلام درباره امری سؤال کردم و عرض نمودم: من دربارۀ موضوعی پرسیدم و شخص دیگری از همان امر پرسش مینماید و جواب شما به او غیر از پاسخ من است. امام علیه السلام فرمود: شخصی درباره موضوعی از من سؤال کرده و یک حرف زیاد یا کم میکند که من به اندازه زیادی یا کاهش یک حرف جواب بیشتر یا کمتر میدهم.

  • پیام حدیث

کم و زیاد کردن یک حرف یا کلمه در سؤال ، سبب تغییر جواب در مسائل دینی و غیر آن می شود.

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png30 خردورزی در پرسش

امام علی امیرالمؤمنین علیه السلام سَلُونِی قَبْلَ أَنْ تَفْقِدُونِی سَلُونِی عَمَّا شِئْتُم. فَقَامَ إِلَیْهِ رَجُلٌ فَقَالَ: حَدِّثْنَا یَا أَمِیرَ المُؤْمِنِینَ عَنِ الْبَلَاءِ. قَالَ: إِنَّکُمْ فِی زَمَانٍ إِذَا سَأَلَ سَائِلٌ فَلْیَعْقِلْ وَ إِذَا سُئِلَ مَسْئُولٌ فَلْیَثَّبَّتْ أَلَا وَ إِنَّ مِنْ وَرَائِکُمْ أُمُوراً... وَ کَانَتِ الدُّنْیَا بَلَاءً عَلَیْکُمْ وَ عَلَی أَهْلِ بَیْتِی حَتَّی یَفْتَحَ اللهُ لِبَقِیَّهِ الْأَب_ْرَار؛ . همان، ج33، ص366.

امام علی علیه السلام در خطبه ای حاضران را مورد خطاب قرار داد و فرمود: آنچه می خواهید از من سؤال کنید… شخصی در آن جمع برخاست و خطاب به آن حضرت گفت: از بلایا و حوادث آینده برای ما سخن بگو. امام علیه السلام فرمود: شما در دورانی هستید که اگر پرسشگری سؤال کرد باید بیندیشد و تعقّل نماید و در صورتی که شخصی مورد پرسش قرار گرفت باید تأمّل و درنگ نماید. آگاه باشید! در پیش روی شما اموری وجود دارد و دنیا مایه گرفتاری شما و اهل بیت من خواهد بود تا اینکه خدا برای باقیمانده ابرار (امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف) گشایشی پدید آورد.

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png31 تأمل در پرسش

فَقُلْتُ یَابْنَ رَسُولِ اللهِ، أَ تَأْذَنُ فِی مَسْأَلَهٍ اخْتَلَجَ فِی صَدْرِی أَمْرُهَا لَیْلَتِی؟ قَالَ: سَلْ وَ إِنْ شَرَحْتَهَا فَلِی وَ إِنْ أَمْسَکْتَهَا فَلِی. فَصَحِّحْ نَظَرَکَ وَ تَثَبَّتْ فِی مَسْأَلَتِکَ وَ أَصْغِ إِلَی جَوَابِهَا سَمْعَکَ، وَ لَا تَسْأَلْ مَسْأَلَهَ تَعْنِیتٍ، وَ اعْتَنِ بِمَا تَعْتَنِی بِهِ، فَإِنَّ الْعَالِمَ وَ المُتَعَلِّمَ شَرِیکَانِ فِی الرُّشْدِ، مَأْمُورَانِ بِالنَّصِیحَهِ، مَنْهِیَّانِ عَنِ الْغِشِّ؛ . بحارالانوار، ج50،ص179.

راوی میگوید: به امام هادی علیه السلام عرض کردم آیا اجازه میدهید درباره امری که دیشب در ذهنم خطور نموده سؤال کنم؟ حضرت فرمود: پرسش نما، ولی اختیار پاسخ دادن یا خودداری از آن با من میباشد. تو باید فکر و نظر خود را اصلاح کرده در سؤال خود تأمّل و درنگ نمایی، به جواب آن گوش فرا دهی، برای به اشتباه انداختن پرسش نکنی و به آنچه برایت فایده دارد توجه داشته باشی، زیرا دانشمند و طالب دانش در امر رشد و کمال شریک هستند و موظف به خیرخواهی اند و از خیانت نهی شده اند.

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png32 پرسش، کلید دانایی

امام امیرمؤمنان علی علیه السلام: مَن سَأَلَ إستَفادَ؛ . غررالحکم، معجم الفاظ غرر، واژه «سَئَلَ».

هر کس سؤال نماید، [از علم و تجربه دیگران] بهره می جوید.

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png33 گنجینه دانش و کلید آن

امام صادق علیه السلام: الْعِلْمُ خَزَائِنُ وَ المَفَاتِیحُ السُّؤَالُ فَاسْأَلُوا یَرْحَمُکُمُ اللهُ فَإِنَّهُ یُؤْجَرُ فِی الْعِلْمِ أَرْبَعَهٌ السَّائِلُ وَ المُتَکَلِّمُ وَ المُسْتَمِعُ وَ المُحِبُّ لَهُمْ؛ . بحارالانوار، ج1، ص196.

امام صادق علیه السلام از پدر بزگوار خود نقل میکند: علم، خزاینی دارد و کلیدهای آنها پرسش است. شما سؤال کنید تا مشمول رحمت خدا قرار گیرید، زیرا در پرتو علم چهار نفر از ثواب بهره مند می گردند: پرسشگر، گوینده (جواب دهنده)، شنونده و اشخاص علاقه مند به آنان.

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png34 صندوقچه علم را با پرسش بگشا

امام صادق علیه السلام: إِنَّ هَذَا الْعِلْمَ عَلَیْهِ قُفْلٌ وَ مِفْتَاحُهُ المَسْأَلَهُ؛ . الکافی، ج1، ص40.

این علم (علم دین) قفلی دارد و کلید آن پرسش است. (با پرسش علم انسان زیاد می گردد).

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png35 پرسش برای شناخت امام

سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ الْبَاقِرَ علیه السلام بِمَ یُعْرَفُ الْإِمَامُ قَالَ بِخِصَالٍ أَوَّلُهَا نَصٌّ مِنَ اللهِ... وَ أَنْ یُسْأَلَ فَیُجِیبَ وَ أَنْ یُسْکَتَ عَنْهُ فَیَبْتَدِئَ وَ یُخْبِرَ النَّاسَ بِمَا یَکُونُ فِی غَدٍ... ؛ . بحارالانوار، ج25، ص141.

راوی میگوید: از امام باقر علیه السلام درباره راه شناخت امام معصوم پرسیدم. آن حضرت فرمود: از چند راه میتوان او را شناخت: اولین راه اینکه از جانب خدا برامامت او تصریح شده باشد؛ راه دیگر اینکه اگر از او [درباره معارف مسائل دین ...] سؤال شد جواب دهد [در پاسخ دادن صحیح در مانده نباشد] و چنانچه کسی [در دل] سؤال دارد، ولی آنرا طرح نکرد امام در جواب دادن پیش دستی نماید و نیز مردم را از آینده خود خبر دهد.

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png36 گستره علم امام و پرسش از او

قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عِیسَی الْیَقْطِینِیُّ لَمَّا اخْتَلَفَ النَّاسُ فِی أَمْرِ أَبِی الحَسَنِ الرِّضَا علیه السلام جَمَعْتُ مِنْ مَسَائِلِهِ مِمَّا سُئِلَ عَنْهُ وَ أَجَابَ فِیهِ ثَمَانِیَهَ عَشَرَ أَلْفَ مَسْأَلَهٍ؛ . بحارالانور، ج49، ص99.

محمد بن عیسی ... میگوید: پس از اینکه مردم در امر امامت حضرت رضا علیه السلام دچار اختلاف گشتند [و بعضی امامت او را انکار کردند]، من 18 هزار سؤال و جواب از آن امام علیه السلام گرد آوردم.

  • توضیح

یکی از علائم شناخت امام علیه السلام، جواب او به هر پرسشی است، زیرا امام علیه السلام نسبت به تمام علومی که برای هدایت بشر ضرورت دارد، آگاه است.

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png37 پرسش از امور مشکل

رسول خدا صلی الله علیه و آله: یَا مُعَاذُ تَوَاضَعْ للَهِ یَرْفَعْکَ اللهُ وَ لَا تَقْضِیَنَّ إِلَّا بِعِلْمٍ فَإِنْ أَشْکَلَ عَلَیْکَ أَمْرٌ فَسَلْ وَ لَا تَسْتَحْیِ وَ اسْتَشِرْ... ؛ . بحارالانوار، ج21،ص407.

رسول خدا صلی الله علیه و آله در حدیثی خطاب به معاذ [هنگام اعزام او برای تبلیغ در یمن] فرمود: فروتن باش تا خدا تو را عظمت بخشد و جز از روی علم داوری نکن و چنانچه امری برایت مشتبه و مشکل بود [حکم الهی آن را ندانستی] سؤال کن و خجالت نکش و اهل مشورت کردن باش.

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png38 پرسش از امور ضروری

امام علی امیرالمؤمنین علیه السلام: سَل عَمّا لابُدَّ لَکَ مِنْ عِلْمِهِ وَ لا تُعْذَرْ فی جَهْلِهِ؛ . غررالحکم، ح5595، معجم الفاظ غرر، واژه «سَئَلَ».

درباره چیزهایی سؤال کنید که ناچار از دانستن آنها هستید و در صورت جهل به آنها عذرتان پذیرفته نیست.

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png39 پرسش از چیزهای موجود

امام امیرمؤمنان علی علیه السلام: لَا تَسْأَلْ عَمَّا لَمْ یَکُنْ فَفِی الَّذِی قَدْ کَانَ لَکَ شُغُلٌ؛ . بحارالانوار، ج1، ص223.

از چیزهایی که نیست [یا امکان ندارد] نپرسید، زیرا سؤال از آنچه که هست و امکان دارد، برای مشغول شدن فکر و نیروی شما کافی است.

http://bayanbox.ir/view/3141792173687457982/chelhadith02-1.png40 پرسش از امور سودمند

قَالَ: کُنَّا عِنْدَهُ فَارْتَعَدَتِ السَّمَاءُ فَقَالَ: هُوَ سُبْحَانَ مَنْ یُسَبِّحُ الرَّعْدُ بِحَمْدِهِ وَ المَلائِکَهُ مِنْ خِیفَتِهِ. فَقَالَ لَهُ أَبُو بَصِیرٍ: جُعِلْتُ فِدَاکَ إِنَّ لِلرَّعْدِ؟ کَلَاماً؟ فَقَالَ: یَا أَبَا مُحَمَّدٍ، سَلْ عَمَّا یَعْنِیکَ وَ دَعْ مَا لَا یَعْنِیکَ؛ . بحارالانوار، ج1، ص218.

راوی میگوید: نزد امام صادق علیه السلام بودیم که از آسمان صدای رعد و برق آمد و حضرت فرمود: پاک و منزه است خدایی که رعد و برق و فرشتگان با خوف و خشیّت او را تسبیح میگویند. [در این هنگام] ابوبصیر گفت: جانم فدایت، آیا رعد و برق سخن میگوید؟ حضرت خطاب به او فرمود: از چیزی سؤال کن که برایت فایده دارد و آنچه برای تو فایده ندارد رها کن.

«منابع»

قرآن کریم

1.سیدرضی، نهج البلاغه، انتشارات فیض الاسلام، تهران، 1379.

2.کلینی، محمدبن یعقوب، الکافی، دارالکتب الاسلامیه، تحقیق: علی اکبر غفاری، تهران، چاپ ششم، 1375 ه_.ش.

3.برقی، احمدبن محمد، المحاسن، تحقیق: سیدمهدی رجایی، ناشر معاونت فرهنگی مجمع جهانی اهل بیت علیهم السلام، قم، چاپ اول، 1413ق.

4.مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، داراحیاء التراث العربی، بیتا.

5.طبرسی، ابومنصور احمد بن علی، الاحتجاج، مطبعه نعمان، النجف الاشرف، 1386ق.

6.طبرسی، رضی الدین، ابونص_ر حسن بن فضل، مکارم الاخلاق، انتشارات اعلمی، بیروت، چاپ ششم، 1392 ق.

7.آمدی، عبدالواحد، غررالحکم، تحقیق مصطفی درایت، مرکز تحقیقات دفتر تبلیغات، قم، 1413ق.

8.علاء الدین، علی متقی هندی، کنزالعمال، مؤسسه الرّساله، بیروت، 1413ق.


ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی

أربعینات

چهل حدیث های کوتاه در موضوع های متفاوت

میلاد خجسته رئیس دین حضرت محمد بن عبدالله صلّی الله علیه و آله و رئیس مذهبحضرت امام جعفر صادق علیه السلام بر شیعیان و مؤمنین مبارک باد
---------------------------------------------
امام صادق علیه السلام:
مَنْ حَفِظَ مِنْ أَحَادِیثِنا أَرْبَعِینَ حَدِیثاً بَعَثَهُ اللَّهُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ عَالِماً فَقِیها. الکافی‏ ج۱: ص۴۸.
سعی ما بر فراهم نمودن چهل حدیث های موضوعی است که آسان وسریع در دسترس اندیشوران محقق، مبلغین، سخنوران و ارباب منبر (حفظهم الله) باشد.
عزیزان، ما را از نظرات سودمندتان محروم نفرمایید. قبلا از الطاف شما متشکریم.
--------------------------------------------------
ایمیل: chelhadith.ir@gmail.com
جستجو درپایگاه شمارابه هدف نزدیک میکند
--------------------------------------------------
امام عسکری علیه السلام: «نَحنُ حُجَجُ اللهِ عَلَیکُم وَ فاطِمَةُ حُجَّةٌ عَلَینا». یعنی ما حجّت های خداوند بر شماییم و فاطمه علیها سلام الله حجّت بر ماست.